Afbeelding

Ruggespraak

Ingrid Slaa waterlelie

Ingrid Slaa, waterlelie, 2015

Voor wie dicht bij huis iets cultureels wil ondernemen, maar ook lekker buiten wil zijn, is een bezoek aan Natuurpark Lelystad een aanrader (u betaalt alleen € 3,00 parkeergeld). Hier exposeren kunstenaars van de KVF tot 1 november en deze 11e editie heeft als thema ‘Water Land’. De route is verkrijgbaar bij het infocentrum en één werk licht ik er uit. Dit drijvende kunstwerk is gemaakt van verschillende schalen kunsthars en daarna geverfd in wit en verlopend roze. De verschillende schaaldelen ontvouwen zich en hebben een groene ondergrond, als basis, het blad van de lelie. Door de afstand van waaraf je het werk bekijkt, zie je niet onmiddellijk dat de delen afgietsels zijn van de rug van de kunstenaar. Een vondst die heel goed uitpakt. Het werk ‘ Waterlelie’ is gemaakt door Ingrid Slaa.

Ik verbind er twee andere werken aan: een werk van Matisse, Lezende vrouw, 1895 en de Baadster van J.A.D. Ingres uit 1808. In deze werken staan immers ook ruggen centraal, nu op doek. Die rugschilderijen zijn bijzonder en ze interesseren mij. Ze blijken in verschillende tijdsdelen voor te komen. Bij Ingres en Matisse zitten de modellen met de rug naar ons toe! Een ongehoorde houding in bijvoorbeeld de Gouden Eeuw en een breuk met de portrettraditie!

Het intieme werkje van de jonge Matisse toont ons zijn eerste grote liefde Camille, een boek lezend. Een braaf onderwerp, maar met een verrassende compositie.

Matisse, lezende vrouw, 1895

Matisse, lezende vrouw, 1895

Ingres was in Rome toen hij geïnspireerd werd door de schoonheid van de meesters van de Renaissance, waar naakte vrouwen veelvuldig werden geschilderd. Deze schone baadster kan zo model staan voor onze hedendaagse wellness industrie, met de prachtige hammamdoek om haar hoofd, het bed waarop ze zich aanstonds zal neervlijen (voor een massage?) en de sfeer van ontspanning.
Hopelijk houdt de zomer nog even aan en kunnen we blijven genieten van de zon, vakantie, buitenpret en vrolijk gezelschap, maar niet met de rug naar elkaar toe!

Ingres, de baadster, 1808

Ingres, de baadster, 1808

Juli 2015

Gastschrijver Paradijsvogelsmagazine.nl Met ingang van 20 juli 2015 ben ik een van de gastschrijvers van deze bijzondere website. Natuurlijk schrijf ik (het liefste) over kunst & cultuur, maar … »» meer

In de media

Deze week zag ik twee filmpjes die het belang van kunst en cultuur onderstrepen. Professor en neuroloog Semir Zeki, verbonden aan de universiteit van Londen, houdt een wetenschappelijk … »» meer

Afbeelding

Groene kunst? Patrick Blanc

Groene kunst?

Soms is er een aanleiding om over iets te schrijven. Dit keer is de aanleiding ‘groen’. Vergroenen is op dit moment een hot item. Er wordt veel over geschreven, er zijn studiedagen zoals de Rotterdamse DakenDagen en toen dacht ik: aan welke schilderijen denk ik, als het groen moet zijn?

Henri Rousseau De Droom, 1910

Henri Rousseau De Droom, 1910

De Franse schilder Henri Rousseau, tijdgenoot van Picasso, was één van de eerste die ik met groen associeerde. Zijn ‘droom’ uit 1910 is van een kinderlijke eenvoud en toch zo trefzeker en direct. Heldere kleuren, een vol doek en een fantasievolle afbeelding.

Dürer, graszode, 1503

Dürer, graszode, 1503

Albrecht Dürer maakte in 1503 een aquarel getiteld ‘Graszode’. Hoe anders is dit werk: teer en fragiel wiegen de grashalmen in de lentebries. Een ogenschijnlijk willekeurig polletje aan het rand van het pad. Nadere studie leerde dat de pol is samengesteld uit verschillende grassen, en door Dürer in een eigenzinnige compositie werd samengesteld.

Patrick Blanc, Rue 'd Aboukir, Parijs

Patrick Blanc, Rue ‘d Aboukir, Parijs

En dan dit ‘kunstwerk’: Rue d’Aboukir in Parijs door Patrick Blanc. Een botanist wiens expertise het is gevels te vergroenen. Hij is dé kunstenaar als het gaat om verticaal tuinieren. Zijn gevels betoveren door detaillering in het grote groene vlak. Hierdoor lijkt onze buurt te veraangenamen. Hoe doet hij dat? Waar kan ik nog meer voorbeelden van deze tovenaar vinden en waaraan ontleent hij zijn inspiratie?

Daar kunt u meer over te weten komen op de Dag van de Architectuur, 20 juni, om 12:00 uur. Locatie: Schouwburg Almere. Klik hier voor meer informatie.
Aanmelden: jflapper@schouwburgalmere.nl

Hectare cultuur

Tot 1 juli 2014 werkte ik als projectcoördinator bij cASLa, centrum voor architectuur, stedenbouw en landschap. Het architectuurcentrum werd opgeheven en vanaf zomer 2014 ingevoegd bij Schouwburg Almere … »» meer

Magisch realisme

Dick Ket Rode geranium 1932

‘Het magisch realisme bedient zich van voorstellingen die wel mogelijk, maar niet waarschijnlijk zijn’ aldus Pyke Koch. In de jaren ’30 van de vorige eeuw zijn er een … »» meer

Oase van Matisse

Matisse, la perruche et la sirene

Matisse (1869-1954) “Evenwichtige, zuivere, rustgevende kunst, zonder verontrustende of zorgwekkende onderwerpen, een kunst voor iedereen die met zijn hoofd werkt, zowel voor de zakenman als voor de schrijver, … »» meer

Nieuwe lezingen!

Opgelet culturele instellingen in Almere en omstreken! In de rubriek thematische lezingen zijn nieuwe items toegevoegd! Ideaal voor inhoudelijke lezingen voor een breed publiek. Het repertoire heeft voor … »» meer

Ziek en oud in beeld

Ziek en oud in beeld

Het menselijk lichaam stond eeuwenlang centraal in het kunstonderwijs, met als doel het in zijn klassieke, ideale vorm, in navolging van de Grieken, weer te geven. Het figureerde … »» meer

Afbeelding

Popup museum DWDD

Vorige week bezocht ik het razendpopulaire fenomeen: popup-museum. Het Allard Pierson Museum in Amsterdam is gastheer voor depotvondsten van min-of-meer bekende Nederlanders. Nou, dat willen onbekende Nederlanders ook wel: ronddwalen in de kelders van musea, schatzoekertje spelen en daar dan uiteindelijk een mooi zaaltje van maken.

Mijn handen jeuken al maanden om deze uitdaging voor de nieuwe kunst & cultuur-organisatie in Almere aan te gaan (geduld is een schone zaak), laat staan dat je in bijvoorbeeld het Gemeentemuseum in Den Haag mag rond snuffelen. Dat is dan weer een buitenkansje voor mijn ‘broer’, Joost Zwagerman. Ik was nieuwsgierig.

Lilian, Greet en ik gingen op pad: Charley’s Angels met zeer uiteenlopende smaken, keken en vergeleken. En toen we weer buiten stonden zeiden we volmondig, dat het een goede keuze was geweest. Als ik na afloop een cijfer zou mogen geven, dan rolde er een dikke voldoende uit. Mijn liefde voor de Middeleeuwen is bekoeld en laaide ook nu niet weer op en met de keuzes van Jasper Krabbe weet ik me vaker geen raad.
Maar Nico, Jan, Halina maar vooral Marc-Marie en Joost maakten alles goed. En hoe geniaal is Nico: “Ik vond wat gevonden wilde worden”. Serendipiteit als toverwoord: prachtig!

Dick Ket, Stilleven met vogelnestje

Dick Ket, Stilleven met vogelnestje

 

Het meest bijzondere was het besef dat Joost en ik ook hier weer een zelfde soort smaak hebben, ‘familie’ van elkaar zijn. Het kan toch geen toeval zijn dat hij een topstuk van de door mij zo bewonderde Dick Ket kiest, waar ik mijn afstudeerscriptie over schreef? De prachtige verstiling, het Cézanniaanse perspectief, de detaillering van de objecten: pure schoonheid. Gecombineerd met ‘nap met eitjes’, verrassende ‘haas’ van Piet M. en de roerloze roeken, onweerstaanbaar. Kwetsbaarheid en kwaliteit. De apotheose in zaal 1 in plaats van 10.

En nu met volle kracht vooruit, Schouwburg Almere!

 

Floris Verster, twee dode roeken

Floris Verster, twee dode roeken

 

 

Afbeelding

De trap

Op 5 februari presenteerde Renate Dorrestein haar roman ‘Weerwater’ aan een groep bevoorrechte burgers van Almere. Een feestelijke gebeurtenis, opgeluisterd door de aanwezigheid van burgemeester en wethouder in een prachtige setting in de Midden Zaal van Schouwburg Almere.

Ze vertelde ongedwongen over haar eerste kennismaking met haar tijdelijke woonplaats en het bijkans autarkische karakter van de stad. Was daar op de tekentafel al over nagedacht: vruchtdragende bomen, stadslandbouw en een mooie verhouding groen en blauw? Is Almere voorbestemd om een ramp te overleven? Waren de peetvaders misschien profeten?

Ira Koers, Up-stairs, Forum Almere

Ira Koers, Up-stairs, Forum Almere

 

Haar eerste hersenspinsels zetten zich als vluchtige aantekeningen af op de altijd blanco routekaart van de dolende schrijfster. Had zij hier een bijzondere verhaallijn te pakken?
Al wandelend langs de oevers van het Weerwater kwam ze uit op het Forum, waar de markante trappen van Ira Koers de bezoeker leiden naar de onderwereld (de parkeergarage), maar ook naar een tribune die zich markant als een uitroepteken naar de hemel uitstrekt. Ze werd getroffen door de gedachte dat op deze locatie een spirituele Mariaverschijning zou kunnen plaatsvinden.

Titiaan, De Presentatie van de Maagd Maria, 1534-1538 Gallerie dell'Accademia, Venetië

Titiaan, De Presentatie van de Maagd Maria, 1534-1538 Gallerie dell’Accademia, Venetië

 

Titiaan laat in de Galleria dell’Accademia een onschuldig meisje Maria, gehuld in een ring van stralen, lichtvoetig de trappen naar de tempel beklimmen. Maar de blik in de ogen van de wachtende hogepriester voorspelt niet veel goeds. “Draai je om en ren weg”, wil ik haar toeschreeuwen, maar ze hoort me niet. Haar lichte tred op de zware treden lijken het offer van haar ouders te illustreren, net zo mysterieus als de tribunetrap van Koers.

In ‘Weerwater’ krijgt Almere vreselijke rampspoed over zich heen. Langzaam hervindt de ontredderde gemeenschap haar evenwicht. De pen van Dorrestein is scherp en humoristisch. Uitzichtloosheid en hoop staan naast egoïsme en opoffering. En als ik daar een beeld bij moet zoeken, dan kan ik niet om Anselm Kiefer heen.

Afbraak, destructie en verval dienen zich aan in een van zijn topwerken met een poëtische titel: Von den Verlorenen gerührt, die der Glaube nicht trug, erwachen die Trommeln im Fluss, uit 2004. Niet zomaar een trap, maar een die de ramp die de wereld trof niet heeft overleefd. Oorzaak: het verliezen van de hoop.

Een uitgekiende combinatie van schildering en sculptuur, met op de achterwand talloze glasscherven waarop de coördinaten van de sterren zijn genoteerd. Een prachtige, krachtige, Kiefer (Art Gallery, Sidney) Hoop. Daar gaat het om. Dat heeft Dorrestein ook begrepen. Lezen dus, dat boek!

Anselm Kiefer, Von den Verlorenen gerührt, die der Glaube nicht trug, erwachen die Trommeln im Fluss, 2004

Anselm Kiefer, Von den Verlorenen gerührt, die der Glaube nicht trug, erwachen die Trommeln im Fluss, 2004

 

Afbeelding

Fietsen

De eerste schrijfopdracht bij The write way, vanochtend.

Oké, daar gaat ie weer. Geen idee en dat is nu juist wat het zo verdoemde moelijk maakt. Oh, verschrijving! ‘Verdomde’ werd ‘verdoemde’. Zou dat komen door wat er nu in de wereld, in Europa, in Frankrijk, België en Duitsland gaande is? Dat idee van hel en verdoemenis? Van Sodom en Gomorra? Ik leef er tussen in en fiets er moeiteloos langs. Ik registreer, reageer en leg het langs mijn eigen ijklat.

Ai Wei Wei

Ai Wei Wei (Art Zuid, 2014)

En dan zie ik al het goede dat mij omringt. Is dat erg, dat ik schijnbaar moeiteloos verder ga met leven? Ik begrijp de jongens en meiden die zo zijn, of geworden zijn, niet. Maar ik zie hun daden als een teken van onzekerheid, een brevet van onvermogen. Moet ik er iets van vinden, over zeggen? Wie zit daar op te wachten?

Wat ik kán doen, doe ik. Ik leg het weer langs mijn eigen meetlat = leeflat. En relativeer met mijn waarden en werkzaamheden. Een betere wereld begint bij jezelf. En als er niets positiefs uit mijn mond kan komen, houd ik hem dicht.

Kunstfiets

Valdinei Calvento

 

Picasso

Picasso, bull, 1942

 

Afbeelding

Je suis Charlie

Terwijl tout le monde in kranten, sociale media en televisie zich uitspreekt over de aanslag op het kantoor van het satirisch tijdschrift Charlie Hebdo, doe ik een bescheiden poging te achterhalen hoe beeldende kunst zich verhoudt tot vrijheid, gelijkheid en broederschap.

Goya

Goya

Onmiddellijk doemen klassiekers uit het verleden op: van Goya’s ‘derde mei in 1808’, het vlot van Medusa als aanklacht tegen kapitein en reddingsoperatie vertaald door Gericault (1818) aangevuld met ‘De vrijheid die het volk leidt’ van Delacroix (1830).
In de 20ste eeuw duidde Picasso op de burgeroorlog in Spanje met het oorverdovende Guernica (1938) en de kaartspelende kreupelen van Otto Dix (1920) veroordelen de eerste wereldoorlog. Robert Capa werd wereldberoemd met de stervende soldaat op foto in 1938.
Henneman ‘schreeuwt’ en Shirin Neshat protesteert in ‘My Beloved’ (1995) in zachte doch dwingende stijl tegen de regering in Iran. Ai Wei Wei stelt met veel eigen risico het regime in China aan de kaak.
En ik? Ik laat de afbeeldingen zien en bespreek ze met mijn gasten/deelnemers. Soms discussiëren we heftig, soms zijn we stil.

Vandaag ben ik even stil.

Afbeelding

Winter!

De ochtend gestart met een frisse wandeling. Langs het Weerwater zag ik ijspegels aan de geschoren rietkragen hangen. De lucht stralend blauw en de zon die zich na dagen van wind en regen eindelijk weer eens liet zien. Het is winter!

Wat wij winter noemen is niet te vergelijken met de kleine ijstijd die het laatste kwart van de 16e eeuw heerste in Nederland. Toen was het pas echt koud. Het was de tijd waarin Hendrick Avercamp (1585-1634) zijn beroemde winterlandschappen schilderde. Prachtige schilderijen die als een stripverhaal het vermaak van jong en oud, arm en rijk vertellen.

Winterlandschap met schaatsers, 1608, Rijks

Winterlandschap met schaatsers, 1608, Rijks

Heel gelijkmatig verdeelde hij zijn figuranten over het doek. Door het hoge gezichtspunt zien we ze uitzwermen. Getrouwde stellen en geliefden zwierend over het bevroren water, jongeren ijshockey spelend. Mooi is het sferisch perspectief: het vervagen van de kleuren naar de horizon, waardoor er (nog) meer diepte ontstaat. Hoewel het mistig is, zijn er toch ook schaduwen op het ijs te zien.

Avercamp werd doofstom geboren. Om te communiceren schakelde zijn moeder een tekenaar in, waardoor hij al tekenend kon verwoorden wat hij bedoelde. Dat het zou uitmonden in winterlandschappen die over de hele wereld bekendheid genieten, had zij nooit kunnen bevroeden. Tip: het Rijksmuseum heeft een mooie collectie. Thea Beckman schreef over Avercamp het boek: De Stomme van Kampen, 1992.

H. Avercamp

 

Afbeelding

Getrouwd!

Vorige week trad onze oudste zoon in het huwelijk. Een dag met een gouden randje, met familie, dierbare vrienden en in een sfeer van liefde en blijdschap. Als vanzelf zocht mijn kunsthart naar referenties van huwelijksportretten in de beeldende kunst. Ik vroeg mij af of die er waren en of die dezelfde intensiteit zouden uitstralen als ons bruidspaar.

Het huwelijksportret van Arnolfini (1432) door Jan van Eyck was al eerder onderwerp voor een beeldblog. Ik moest op zoek naar een ander sprekend voorbeeld. Het zoeken duurde niet lang. Al snel drong het beeld van het lachende paar door Frans Hals zich op.

Frans Hals ca. 1622

Frans Hals ca. 1622

In de schaduw van een boom hecht zich de klimop aan de stam, zoals de vrouw zich zal hechten aan haar man. De trouw van de man wordt gesymboliseerd door de distel links in beeld, die bekend staat onder de naam: mannentrouw. De vrouw met haar prachtige molensteenkraag toont trots haar ring, die volgens de mode van die tijd aan haar wijsvinger is gestoken. De liefdestuin op de achtergrond lijkt wat op het sfeervolle erf waar ons bruidspaar met alle familie op de foto ging. Is zo’n hedendaagse fotoshoot te vergelijken met het poseren voor een huwelijksportret? In elk geval worden geduld en humeur op de proef gesteld. Koopman Massa en zijn vrouw Beatrix van der Laen lijken niet erg onder de indruk. Ze blijven vriendelijk lachen.

Dit bruidspaar is in stemmig zwart en donkerrood uitgedost, met hier en daar een rand van kant. Maar mijn lieve schoondochter koos voor een volledig kanten jurk met kleine sluier. Zo prachtig, daar kan zelfs deze kraag niet tegenop!

Afbeelding

In Enschede ontdekt men de wereld!

In het geweld van BEELD-, de zojuist geopende tentoonstelling van Marlene Dumas met ‘the image as burden’ en KLEUR-, Rothko in het Gemeentemuseum van Den Haag op 20 september, wijs ik jullie graag op een andere tentoonstelling. Een waar je je kunt terugtrekken en je kunt verplaatsen in een wereld waar het leven schijnbaar eenvoudig is en ingedeeld in goed en kwaad, in hier en nu & hiernamaals. De wereld van kunstenaars die verzameld zijn onder de geuzennaam “Vlaamse Primitieven”.

In Rijksmuseum Twenthe ontdekt men de wereld. De samenwerking met het Koninkljk Museum voor Schone Kunsten Antwerpen stelt Rijskmuseum Twenthe in staat schatten uit die collectie, waaronder het topstuk Maria van de Fontein uit 1439 van Van Eyck te presenteren in samenhang met eigen werken uit de 15e en 16e eeuw.

Madonna bij de Fontein, 1439

Madonna bij de Fontein, 1439

Even terug naar het thema: Moeder en Kind. Gesitueerd in een wereld die nog niet overspoeld lijkt met kwaad (burden), al lag de duivel voortdurend op de loer. De wereld werd ontdekt in de zin van flora en fauna, in wonderlijke combinaties, in de prachtigste kleuren en tot in het kleinste detail uitgewerkt. Helder, transparent, zonder opsmuk en van een grote heerljke alledaagsheid. Een retraite naar een wereld waar men zijn leven leidde, verankerd in het geloof. Ik citeer uit het persbericht: “De middeleeuwer surft mee op de golven van de heilsgeschiedenis en hoort zijn leven te leven in een voortdurend besef van het Einde.” Samen met werken van de absoluut bewonderde Rogier van der Weyden een oase van rust, reinheid en ja, regelmaat. Het leven was geordend volgens vaste rituelen. De schilders deden er alles aan om de schoonheid van dat alledaagse vast te leggen.

Bij de tentoonstelling verschijnt een boek waarin acht kunsthistorici, filosofen en letterkundigen hun licht laten schijnen op de ontwikkelingen in de kunst van de vijftiende en zestiende eeuw. Stuk voor stuk zijn hun teksten puzzelstukjes, en dragen ze bij tot een beter begrip van dit unieke kantelmoment in de (kunst)geschiedenis, waarin de werkelijkheid voor het eerst sinds de Oudheid opnieuw het onverbiddelijke ijkpunt wordt in de beeldende kunst. Want precies hier, in die verre, haast exotische en sprookjesachtige middeleeuwen, ligt de wortel van de maatschappij zoals we die vandaag nog steeds kennen.

Ik ga er kijken. U ook? Te zien tot 4 januari 2015

Afbeelding

Vrolijke Nana

De zomer roept zonnige beelden op: van witte stranden en blauw-groene zeeën of meren. Van hooimijten op het veld en een café onder een sterrenhemel. Van spelende kinderen aan de waterlijn en ouders die zich ontspannen in de zon. In de NRC van afgelopen zondag zag ik de prachtige fotoreportage van Tadao Cern: Aan zee gaan alle remmen los. Prachtig om te zien hoe de mens, zonder gêne, geniet van de weldadige zomerzon.

0208WebAppComfortZone-01-490x735

Niki de Saint Phalle (1930-2002) is een van de kunstenaars die ik heb opgenomen in een presentatie over vrouwelijke kunstenaars. Het interesseert me vooral hoe zij traumatische gebeurtenissen uit haar jeugd heeft verwerkt. Hoe kon zij zich hervinden en hoe kon zij, na zich afgewend te hebben van haar familie, zich totaal wijden aan haar kunstenaarschap? En ten koste van wat? Waar schuurde het kunstenaarschap met het moederschap?

Bij somminge kunstenaars kleuren het palet en onderwerpen door dit soort ervaringen. Maar niet bij Niki. Ja, in het begin schoot zij alle frustraties van zich af in schilderstukken die zij ‘Tirs’ (schieten) noemde. Op een ondergrond bevestigde zij zakjes gevuld met verf die ze vervolgens onder een laag gips (ha, ha) weg pleisterde. Van een afstand, temidden van vrienden, schoot ze met een luchtbuks op het schilderij, waar de verf uitdroop. Een prima (verwerkings)therapie.

NdsP  saint-phalle-niki-de-1930-2002-tir-2741451

Waar ze wereldberoemd mee is geworden zijn haar Nana’s. Levensgrote vrouwfiguren in flower power badpakken of bikini’s. Aanvankelijk gemaakt van papier maché, maar later van polyester. In niets weerspiegelen zij de wanhoop en het verdriet dat haar in haar jeugd is overkomen. In niets vertellen zij over het gemis van het zien opgroeien van haar kinderen en in niets laten de welgevormde poppen zien hoe zij als mannequin vóór haar kunstenaarschap beantwoordde aan het schoonheidsideaal uit de fashion industrie.

640px-Saint_phalle_hannover2

De Nana’s van Niki vertegenwoordigen voor mij het ultieme zomergevoel met vrolijkheid en vrijheid. Doen en laten doen, genieten en even helemaal aan niets denken. Daar geef ik me ook aan over, in mijn tuin, op het ligbed van Caroline. En ooit hoop ik een reis te maken naar haar Tarot tuinen in Italië.

Afbeelding

Bijten in een sappige Laurens

Nou, daar lig ik dan. Van al mijn zomerplannen moeten er een aantal de ijskast in. Met dit weer in misschien zo gek nog niet…

Vaarwel rondreis door Vietnam, tot later flitsende fietstochten langs de kust en so long werkplek, voorlopig ben ik even met mijn brace aan huis gekluiserd. Mijn wild en losbandig leven kwam tot stilstand. Ik glibberde weg op een plasje water dat mij, onzichtbaar op de laminaatvloer, in de val lokte en tot een diepe kniebuiging dwong. Een gebroken knieschijf, met 3 of 4 breuklijnen als meridiaan en evenaar over de aarde. Hoe het verder gaat zal blijken bij het volgende ziekenhuis bezoek, aan het einde van deze week. Wel een beetje zuur dat ik paardrijden heb ik opgegeven vanwege de risico’s op valpartijen. De stelling dat de meeste ongelukken in en om het huis gebeuren is hiermee weer eens onderstreept.

Maar ieder nadeel heeft zijn voordeel: op de momenten dat pijnstilling werkt, kan ik schrijven.

Zo wilde ik jullie al eerder vertellen over mijn recente bezoek aan de tentoonstelling De Grote Curve waarin Henri Laurens (1885-1954) de hoofdrol speelt. In het prachtige museum Beelden aan zee staan zijn sappige creaties in slagorde opgesteld. Zijn vrouwelijke beelden, na zijn dood in brons gegoten, zijn klein maar stevig, compact en met mooie oppervlaktespanning. Ze zijn massief en dragen prachtige allegorische titels als La Mer, Luna of Sirène. De modellen nemen poses aan die ik op dit moment onmogelijk na kan doen. Zittend met gebogen benen en armen in elkaar gestrengeld achter het hoofd. De modellen weerspiegelen Laurens ontwikkeling van kubistisch werk onder invloed van Picasso en Braque naar zijn voluptueuze eigen stijl. De vrouwen zijn tegelijk sierlijk als de golven van de zee als aards, met een duidelijke basis die ze verankerd met het leven. 

Océanide, 1932

Océanide, 1932

femme-au-compotier-1920.jpg!Blog

 

Mooie zwart-wit foto’s op de wand laten Laurens zien in het gezelschap anderen, o.a. Matisse, die hem zeer bewonderde. Een bijna vergeten beeldhouwer vergeleken met grootheden als Arp, Zadkine en Brancusi, maar zeker de moeite van een bezoek aan Scheveningen waard. De instaprondleiding is zeer toegankelijk en verhelderend. Tot 26 oktober.

La grande maternité

Afbeelding

Actie – Reactie

Er is actie-reactie voetbal en je hebt datzelfde fenomeen in de beeldende kunst. Een voorbeeld.

ACTIE

Iedereen kent het meesterwerk van Auguste Rodin (1840-1917), de kus (Le Baiser, 1886). Wat velen echter niet weten is dat Rodin zich baseerde op een historisch liefdesverhaal en wel de romance tussen Francesca da Rimini en Paulo Malatesta. Gefopt en gevangen in een verstandshuwelijk met de (lelijke) broer van Paolo, Giovanni, is de liefde tussen deze twee niet te stuiten. Lezend in het boek over de ridders van de ronde tafel, waarin een soortgelijke romance ontstaat tussen ridder Lancelot en Genevere, vallen zij elkaar smachtend in de armen. Een interpretatie van een historisch verhaal, opgetekend door Dante in diens Goddelijke Komedie en opgepakt door Rodin.

Rodin de Kus, 1882-1889

Rodin de Kus, 1886

 

REACTIE

De Roemeen Constantin Brȃnçusi (1876-1957) kwam in 1904 te voet naar Parijs, waar hij zich verder wilde ontwikkelen als beeldhouwer. Hij kreeg het aanbod om bij en onder Rodin te werken, maar Brȃnçusi zag al snel in dat hij in de schaduw van de meester nooit zou kunnen uitgroeien tot diens gelijke. Hij besloot zijn eigen weg te gaan. Le Baiser van Rodin vond hij geen goed kunstwerk. Eerst een klei-model maken voordat het werk uitgehakt werd uit duur materiaal (marmer) vond Brȃnçusi ‘te makkelijk’ en veel van het hakwerk overlaten aan leerlingen in het atelier verafschuwde hij. Hij reageerde met zijn eigen Kus. Rechtstreeks gehakt uit eenvoudige kalksteen en een solo project, dus zonder hulp van leerlingen tot stand gekomen. De simpele lijn voert de boventoon. “In de kunst is eenvoud geen doel, maar men komt door het benaderen van de ware betekenis van de dingen, ondanks zichzelf, tot eenvoud”De eerlijkheid gebiedt te zeggen de tijd is doorgelopen, we schrijven 1909 en de weg naar abstracte kunst was ingeslagen. Hij maakte diverse versie’s van de Kus. Dit exemplaar uit 1909 staat op de begraafplaats Montparnasse, Parijs. Brȃnçusi’s reactie op het meesterwerk werd zelf een meesterwerk.

Brancusi1909

 

Om een schilderkunstig tegenwicht te bieden aan deze beelden, met hetzelfde onderwerp wel te verstaan, het kleurrijke werk van Alexandre Cabanel uit 1870. Het noodlot heeft zich al voltrokken. Giovanni heeft de geliefden gedood, zijn eer is gewroken. De geliefden liggen in Middeleeuwse kledij, in extreme poses op het bed. Op de achtergrond zien we de schim van Giovanni, zijn hand duwt het gordijn opzij. Tussen de geliefden, op de prachtige vloer, ligt het boek, opengeslagen. Al eeuwenlang een verhaal waar schrijvers, schilders en beeldhouwers zich door lieten inspireren.  Actie-reactie.

Alexandre_Cabanel,_Morte_di_Francesca_da_Rimini_e_di_Paolo_Malatesta,_1870