Kannen met karakter

Met regelmaat schrijf ik voor het internet tijdschrift: Paradijsvogels Magazine.nl, hét online inspiratiemagazine over vrijheid, wijsheid en optimisme. Je vindt het natuurlijk in de rubriek ‘Cultuur’. Het laatste … »» meer

Afbeelding

Happening op de catwalk!

Fashion = Beeldende kunst!
Een jurk als statement, happening op de catwalk.

Vorige week werd ik op aangename wijze verrast door kunst- en modehistorius Nienke van Hijum die in haar lezing stelde dat mode een kunstvorm is. In haar presentatie zette ze deze bewering krachtig in en liet ze zien dat beeldende kunst meer omvat dan architectuur, schilderij of sculptuur. Mode kan ook een autonome kunstvorm zijn! Het model wordt letterlijk en figuurlijk de drager van de nieuwste kunstvorm ‘Fashionart’.

Viktor en Rolf

In een sterk schommelend kunstlandschap doen couturiers steeds meer moeite om de afstand tussen mode en beeldende kunst te overbruggen. Modeshows krijgen steeds meer het karakter van een happening en ze pakken groots uit met show en spektakel; een achtbaan of douches op de catwalk, ronkende motoren die af en aan rijden, niets is te gek. Van de modellen wordt veel gevraagd: de scharminkeltjes lopen in bijzondere constructies en verworden tot levende kunstwerken. 

Viktor en Rolf bedienen zich in hun herfst/winter collectie 2015 van stoffen met prints van schilderijen in combinatie met schilderijlijsten. Ze maken draagbare schilderijen. Als het model aan het einde van de runway is, wordt het model uit haar creatie geholpen en krijgt het werk een plek aan de muur. 

In het jaar dat in het teken van het 125ste sterfjaar van Vincent van Gogh staat, gaat het ontwerpduo nog een stapje verder. In samenwerking met Vlisco werden stoffen ontworpen, met bloemen als basispatroon. De kleuren van de stoffen zijn geënt op het Zuid-Franse kleurenpalet van Vincent; felle gele, blauwe en groene kleuren aangevuld met 3D bloemen. En zo worden de modellen de incorporaties van de schilderijen, compleet met strohoeden. Zijn ze paradijselijke vogelverschrikkers geworden of zonnenbloemen? Zwaar, over de top, natuurlijk, maar een geweldig statement en eerbetoon.

Viktor en Rolf Van Gogh 2014

In 2013 maakte ik een presentatie waarin de sublieme schoonheid van afval centraal stond. In dat opzicht kent de creativiteit van ontwerper Martin Margiela (1957) geen grenzen: een jurkje van haarkammetjes en een topje van verweesde handschoenen. Bijzonder is een jasje vervaardigd van de plastic stengeltjes waarmee een prijskaartje aan een kledingstuk wordt bevestigd en dat toont als een zacht bontje: geniaal.

Ik vermoedde het eigenlijk al, maar nu weet ik het zeker: mode en beeldende kunst zijn familie!

Maison Martin Margiela

Afbeelding

Rembrandt

Sinds jaar en dag komen we samen: een schrijfvriend- en vier schrijfvriendinnen. Connie houdt het fris en stelt ons voortdurend voor nieuwe uitdagingen. Vandaag kregen we de opdracht om te reageren op het woord ‘Rembrandt’.

Rembrandt

The joke of the year, of beter le canard de la semaine. Jet praat met Franse tongval en zet het kabinet buitenspel. Politiek verantwoordelijk voor de eeuwigdurende reis van Oopjen en haar echtgenoot, tussen Louvre en het Rijks. Heen en weer, heen en weer!

Niet met de vermaledijde TGV, maar met de professional op het het gebied van kunsttransporten: Gerlach. In hun naam klinkt de soap het duidelijkst door: Ger-Lach. Smuikend, glimlachend of schaterend. 160 miljoen!

Rembrandt draait zich om in zijn graf.

Rembrandt, Portrait of Oopjen Coppit

Rembrandt, Portrait of Oopjen Coppit

Illustratie van Joost Hölscher

Illustratie van Joost Hölscher

Afbeelding

Ruggespraak

Ingrid Slaa waterlelie

Ingrid Slaa, waterlelie, 2015

Voor wie dicht bij huis iets cultureels wil ondernemen, maar ook lekker buiten wil zijn, is een bezoek aan Natuurpark Lelystad een aanrader (u betaalt alleen € 3,00 parkeergeld). Hier exposeren kunstenaars van de KVF tot 1 november en deze 11e editie heeft als thema ‘Water Land’. De route is verkrijgbaar bij het infocentrum en één werk licht ik er uit. Dit drijvende kunstwerk is gemaakt van verschillende schalen kunsthars en daarna geverfd in wit en verlopend roze. De verschillende schaaldelen ontvouwen zich en hebben een groene ondergrond, als basis, het blad van de lelie. Door de afstand van waaraf je het werk bekijkt, zie je niet onmiddellijk dat de delen afgietsels zijn van de rug van de kunstenaar. Een vondst die heel goed uitpakt. Het werk ‘ Waterlelie’ is gemaakt door Ingrid Slaa.

Ik verbind er twee andere werken aan: een werk van Matisse, Lezende vrouw, 1895 en de Baadster van J.A.D. Ingres uit 1808. In deze werken staan immers ook ruggen centraal, nu op doek. Die rugschilderijen zijn bijzonder en ze interesseren mij. Ze blijken in verschillende tijdsdelen voor te komen. Bij Ingres en Matisse zitten de modellen met de rug naar ons toe! Een ongehoorde houding in bijvoorbeeld de Gouden Eeuw en een breuk met de portrettraditie!

Het intieme werkje van de jonge Matisse toont ons zijn eerste grote liefde Camille, een boek lezend. Een braaf onderwerp, maar met een verrassende compositie.

Matisse, lezende vrouw, 1895

Matisse, lezende vrouw, 1895

Ingres was in Rome toen hij geïnspireerd werd door de schoonheid van de meesters van de Renaissance, waar naakte vrouwen veelvuldig werden geschilderd. Deze schone baadster kan zo model staan voor onze hedendaagse wellness industrie, met de prachtige hammamdoek om haar hoofd, het bed waarop ze zich aanstonds zal neervlijen (voor een massage?) en de sfeer van ontspanning.
Hopelijk houdt de zomer nog even aan en kunnen we blijven genieten van de zon, vakantie, buitenpret en vrolijk gezelschap, maar niet met de rug naar elkaar toe!

Ingres, de baadster, 1808

Ingres, de baadster, 1808

Juli 2015

Gastschrijver Paradijsvogelsmagazine.nl Met ingang van 20 juli 2015 ben ik een van de gastschrijvers van deze bijzondere website. Natuurlijk schrijf ik (het liefste) over kunst & cultuur, maar … »» meer

In de media

Deze week zag ik twee filmpjes die het belang van kunst en cultuur onderstrepen. Professor en neuroloog Semir Zeki, verbonden aan de universiteit van Londen, houdt een wetenschappelijk … »» meer

Afbeelding

Groene kunst? Patrick Blanc

Groene kunst?

Soms is er een aanleiding om over iets te schrijven. Dit keer is de aanleiding ‘groen’. Vergroenen is op dit moment een hot item. Er wordt veel over geschreven, er zijn studiedagen zoals de Rotterdamse DakenDagen en toen dacht ik: aan welke schilderijen denk ik, als het groen moet zijn?

Henri Rousseau De Droom, 1910

Henri Rousseau De Droom, 1910

De Franse schilder Henri Rousseau, tijdgenoot van Picasso, was één van de eerste die ik met groen associeerde. Zijn ‘droom’ uit 1910 is van een kinderlijke eenvoud en toch zo trefzeker en direct. Heldere kleuren, een vol doek en een fantasievolle afbeelding.

Dürer, graszode, 1503

Dürer, graszode, 1503

Albrecht Dürer maakte in 1503 een aquarel getiteld ‘Graszode’. Hoe anders is dit werk: teer en fragiel wiegen de grashalmen in de lentebries. Een ogenschijnlijk willekeurig polletje aan het rand van het pad. Nadere studie leerde dat de pol is samengesteld uit verschillende grassen, en door Dürer in een eigenzinnige compositie werd samengesteld.

Patrick Blanc, Rue 'd Aboukir, Parijs

Patrick Blanc, Rue ‘d Aboukir, Parijs

En dan dit ‘kunstwerk’: Rue d’Aboukir in Parijs door Patrick Blanc. Een botanist wiens expertise het is gevels te vergroenen. Hij is dé kunstenaar als het gaat om verticaal tuinieren. Zijn gevels betoveren door detaillering in het grote groene vlak. Hierdoor lijkt onze buurt te veraangenamen. Hoe doet hij dat? Waar kan ik nog meer voorbeelden van deze tovenaar vinden en waaraan ontleent hij zijn inspiratie?

Daar kunt u meer over te weten komen op de Dag van de Architectuur, 20 juni, om 12:00 uur. Locatie: Schouwburg Almere. Klik hier voor meer informatie.
Aanmelden: jflapper@schouwburgalmere.nl

Hectare cultuur

Tot 1 juli 2014 werkte ik als projectcoördinator bij cASLa, centrum voor architectuur, stedenbouw en landschap. Het architectuurcentrum werd opgeheven en vanaf zomer 2014 ingevoegd bij Schouwburg Almere … »» meer

Magisch realisme

Dick Ket Rode geranium 1932

‘Het magisch realisme bedient zich van voorstellingen die wel mogelijk, maar niet waarschijnlijk zijn’ aldus Pyke Koch. In de jaren ’30 van de vorige eeuw zijn er een … »» meer

Oase van Matisse

Matisse, la perruche et la sirene

Matisse (1869-1954) “Evenwichtige, zuivere, rustgevende kunst, zonder verontrustende of zorgwekkende onderwerpen, een kunst voor iedereen die met zijn hoofd werkt, zowel voor de zakenman als voor de schrijver, … »» meer

Nieuwe lezingen!

Opgelet culturele instellingen in Almere en omstreken! In de rubriek thematische lezingen zijn nieuwe items toegevoegd! Ideaal voor inhoudelijke lezingen voor een breed publiek. Het repertoire heeft voor … »» meer

Ziek en oud in beeld

Ziek en oud in beeld

Het menselijk lichaam stond eeuwenlang centraal in het kunstonderwijs, met als doel het in zijn klassieke, ideale vorm, in navolging van de Grieken, weer te geven. Het figureerde … »» meer

Afbeelding

Popup museum DWDD

Vorige week bezocht ik het razendpopulaire fenomeen: popup-museum. Het Allard Pierson Museum in Amsterdam is gastheer voor depotvondsten van min-of-meer bekende Nederlanders. Nou, dat willen onbekende Nederlanders ook wel: ronddwalen in de kelders van musea, schatzoekertje spelen en daar dan uiteindelijk een mooi zaaltje van maken.

Mijn handen jeuken al maanden om deze uitdaging voor de nieuwe kunst & cultuur-organisatie in Almere aan te gaan (geduld is een schone zaak), laat staan dat je in bijvoorbeeld het Gemeentemuseum in Den Haag mag rond snuffelen. Dat is dan weer een buitenkansje voor mijn ‘broer’, Joost Zwagerman. Ik was nieuwsgierig.

Lilian, Greet en ik gingen op pad: Charley’s Angels met zeer uiteenlopende smaken, keken en vergeleken. En toen we weer buiten stonden zeiden we volmondig, dat het een goede keuze was geweest. Als ik na afloop een cijfer zou mogen geven, dan rolde er een dikke voldoende uit. Mijn liefde voor de Middeleeuwen is bekoeld en laaide ook nu niet weer op en met de keuzes van Jasper Krabbe weet ik me vaker geen raad.
Maar Nico, Jan, Halina maar vooral Marc-Marie en Joost maakten alles goed. En hoe geniaal is Nico: “Ik vond wat gevonden wilde worden”. Serendipiteit als toverwoord: prachtig!

Dick Ket, Stilleven met vogelnestje

Dick Ket, Stilleven met vogelnestje

 

Het meest bijzondere was het besef dat Joost en ik ook hier weer een zelfde soort smaak hebben, ‘familie’ van elkaar zijn. Het kan toch geen toeval zijn dat hij een topstuk van de door mij zo bewonderde Dick Ket kiest, waar ik mijn afstudeerscriptie over schreef? De prachtige verstiling, het Cézanniaanse perspectief, de detaillering van de objecten: pure schoonheid. Gecombineerd met ‘nap met eitjes’, verrassende ‘haas’ van Piet M. en de roerloze roeken, onweerstaanbaar. Kwetsbaarheid en kwaliteit. De apotheose in zaal 1 in plaats van 10.

En nu met volle kracht vooruit, Schouwburg Almere!

 

Floris Verster, twee dode roeken

Floris Verster, twee dode roeken

 

 

Afbeelding

De trap

Op 5 februari presenteerde Renate Dorrestein haar roman ‘Weerwater’ aan een groep bevoorrechte burgers van Almere. Een feestelijke gebeurtenis, opgeluisterd door de aanwezigheid van burgemeester en wethouder in een prachtige setting in de Midden Zaal van Schouwburg Almere.

Ze vertelde ongedwongen over haar eerste kennismaking met haar tijdelijke woonplaats en het bijkans autarkische karakter van de stad. Was daar op de tekentafel al over nagedacht: vruchtdragende bomen, stadslandbouw en een mooie verhouding groen en blauw? Is Almere voorbestemd om een ramp te overleven? Waren de peetvaders misschien profeten?

Ira Koers, Up-stairs, Forum Almere

Ira Koers, Up-stairs, Forum Almere

 

Haar eerste hersenspinsels zetten zich als vluchtige aantekeningen af op de altijd blanco routekaart van de dolende schrijfster. Had zij hier een bijzondere verhaallijn te pakken?
Al wandelend langs de oevers van het Weerwater kwam ze uit op het Forum, waar de markante trappen van Ira Koers de bezoeker leiden naar de onderwereld (de parkeergarage), maar ook naar een tribune die zich markant als een uitroepteken naar de hemel uitstrekt. Ze werd getroffen door de gedachte dat op deze locatie een spirituele Mariaverschijning zou kunnen plaatsvinden.

Titiaan, De Presentatie van de Maagd Maria, 1534-1538 Gallerie dell'Accademia, Venetië

Titiaan, De Presentatie van de Maagd Maria, 1534-1538 Gallerie dell’Accademia, Venetië

 

Titiaan laat in de Galleria dell’Accademia een onschuldig meisje Maria, gehuld in een ring van stralen, lichtvoetig de trappen naar de tempel beklimmen. Maar de blik in de ogen van de wachtende hogepriester voorspelt niet veel goeds. “Draai je om en ren weg”, wil ik haar toeschreeuwen, maar ze hoort me niet. Haar lichte tred op de zware treden lijken het offer van haar ouders te illustreren, net zo mysterieus als de tribunetrap van Koers.

In ‘Weerwater’ krijgt Almere vreselijke rampspoed over zich heen. Langzaam hervindt de ontredderde gemeenschap haar evenwicht. De pen van Dorrestein is scherp en humoristisch. Uitzichtloosheid en hoop staan naast egoïsme en opoffering. En als ik daar een beeld bij moet zoeken, dan kan ik niet om Anselm Kiefer heen.

Afbraak, destructie en verval dienen zich aan in een van zijn topwerken met een poëtische titel: Von den Verlorenen gerührt, die der Glaube nicht trug, erwachen die Trommeln im Fluss, uit 2004. Niet zomaar een trap, maar een die de ramp die de wereld trof niet heeft overleefd. Oorzaak: het verliezen van de hoop.

Een uitgekiende combinatie van schildering en sculptuur, met op de achterwand talloze glasscherven waarop de coördinaten van de sterren zijn genoteerd. Een prachtige, krachtige, Kiefer (Art Gallery, Sidney) Hoop. Daar gaat het om. Dat heeft Dorrestein ook begrepen. Lezen dus, dat boek!

Anselm Kiefer, Von den Verlorenen gerührt, die der Glaube nicht trug, erwachen die Trommeln im Fluss, 2004

Anselm Kiefer, Von den Verlorenen gerührt, die der Glaube nicht trug, erwachen die Trommeln im Fluss, 2004

 

Afbeelding

Fietsen

De eerste schrijfopdracht bij The write way, vanochtend.

Oké, daar gaat ie weer. Geen idee en dat is nu juist wat het zo verdoemde moelijk maakt. Oh, verschrijving! ‘Verdomde’ werd ‘verdoemde’. Zou dat komen door wat er nu in de wereld, in Europa, in Frankrijk, België en Duitsland gaande is? Dat idee van hel en verdoemenis? Van Sodom en Gomorra? Ik leef er tussen in en fiets er moeiteloos langs. Ik registreer, reageer en leg het langs mijn eigen ijklat.

Ai Wei Wei

Ai Wei Wei (Art Zuid, 2014)

En dan zie ik al het goede dat mij omringt. Is dat erg, dat ik schijnbaar moeiteloos verder ga met leven? Ik begrijp de jongens en meiden die zo zijn, of geworden zijn, niet. Maar ik zie hun daden als een teken van onzekerheid, een brevet van onvermogen. Moet ik er iets van vinden, over zeggen? Wie zit daar op te wachten?

Wat ik kán doen, doe ik. Ik leg het weer langs mijn eigen meetlat = leeflat. En relativeer met mijn waarden en werkzaamheden. Een betere wereld begint bij jezelf. En als er niets positiefs uit mijn mond kan komen, houd ik hem dicht.

Kunstfiets

Valdinei Calvento

 

Picasso

Picasso, bull, 1942

 

Afbeelding

Je suis Charlie

Terwijl tout le monde in kranten, sociale media en televisie zich uitspreekt over de aanslag op het kantoor van het satirisch tijdschrift Charlie Hebdo, doe ik een bescheiden poging te achterhalen hoe beeldende kunst zich verhoudt tot vrijheid, gelijkheid en broederschap.

Goya

Goya

Onmiddellijk doemen klassiekers uit het verleden op: van Goya’s ‘derde mei in 1808’, het vlot van Medusa als aanklacht tegen kapitein en reddingsoperatie vertaald door Gericault (1818) aangevuld met ‘De vrijheid die het volk leidt’ van Delacroix (1830).
In de 20ste eeuw duidde Picasso op de burgeroorlog in Spanje met het oorverdovende Guernica (1938) en de kaartspelende kreupelen van Otto Dix (1920) veroordelen de eerste wereldoorlog. Robert Capa werd wereldberoemd met de stervende soldaat op foto in 1938.
Henneman ‘schreeuwt’ en Shirin Neshat protesteert in ‘My Beloved’ (1995) in zachte doch dwingende stijl tegen de regering in Iran. Ai Wei Wei stelt met veel eigen risico het regime in China aan de kaak.
En ik? Ik laat de afbeeldingen zien en bespreek ze met mijn gasten/deelnemers. Soms discussiëren we heftig, soms zijn we stil.

Vandaag ben ik even stil.

Afbeelding

Winter!

De ochtend gestart met een frisse wandeling. Langs het Weerwater zag ik ijspegels aan de geschoren rietkragen hangen. De lucht stralend blauw en de zon die zich na dagen van wind en regen eindelijk weer eens liet zien. Het is winter!

Wat wij winter noemen is niet te vergelijken met de kleine ijstijd die het laatste kwart van de 16e eeuw heerste in Nederland. Toen was het pas echt koud. Het was de tijd waarin Hendrick Avercamp (1585-1634) zijn beroemde winterlandschappen schilderde. Prachtige schilderijen die als een stripverhaal het vermaak van jong en oud, arm en rijk vertellen.

Winterlandschap met schaatsers, 1608, Rijks

Winterlandschap met schaatsers, 1608, Rijks

Heel gelijkmatig verdeelde hij zijn figuranten over het doek. Door het hoge gezichtspunt zien we ze uitzwermen. Getrouwde stellen en geliefden zwierend over het bevroren water, jongeren ijshockey spelend. Mooi is het sferisch perspectief: het vervagen van de kleuren naar de horizon, waardoor er (nog) meer diepte ontstaat. Hoewel het mistig is, zijn er toch ook schaduwen op het ijs te zien.

Avercamp werd doofstom geboren. Om te communiceren schakelde zijn moeder een tekenaar in, waardoor hij al tekenend kon verwoorden wat hij bedoelde. Dat het zou uitmonden in winterlandschappen die over de hele wereld bekendheid genieten, had zij nooit kunnen bevroeden. Tip: het Rijksmuseum heeft een mooie collectie. Thea Beckman schreef over Avercamp het boek: De Stomme van Kampen, 1992.

H. Avercamp