Soms ben je overtuigd van je eigen waarheid, maar zie je ook waarde in argumenten van anderen. En wat dan?

Er is dus over cultuur in Almere gepraat; heeft het wat opgeleverd? Woensdagavond 8 mei vond het DebatCafé plaats in de Nieuwe Bibliotheek van Almere, met de titel: Cultuur in Almere – Kan dat wel?

In het panel directeuren Macha Roesink en Ronald Venrooy, auteur Jaap Jan Berg en drie politici Frits Huis, Willy-Anne van der Heijden, Jonathan de Jong en ondergetekende.

De stellingen waren interessant:

1. De Hectare Cultuur is de laatste kans op een goed cultureel leven in Almere.
2. De ontwikkelingen rondom de Kunstlinie maken duidelijk dat de gemeente zich moet bezinnen op haar rol.
3. Een gemeente die zich vooral richt op 2030, struikelt over de culturele vraagstukken van vandaag.
4. De cultuureducatie in Almere moet geborgd worden binnen de bestaande instellingen.

De eerste, niet onbelangrijke vraag uit het publiek: ‘Wat is cultuur?’, werd doorgeschoven naar een toekomstig debat.

De aanwezigen in de zaal waren veelal betrokken bij een van de culturele instellingen van Almere en een enkele kunstenaar. Zij konden mee in de klaagzang over het gevoerde beleid. Maar levert dat nieuwe inzichten op? Weten we nu welke weg we in moeten slaan?

Gênant, of op z’n minst onsportief, was de afwezigheid van vertegenwoordigers van de gemeente; dialoog is noodzakelijk. Omdat sommige aanwezigen al wel op de hoogte waren van de inhoud van het Rapport Van Mil, en dit niet wilden, maar ook niet mochten delen, ontstond aanvankelijk een wat vijandige sfeer. Gelukkig ebde dat na verloop van tijd weg.

Mij was gevraagd op stelling 1 te reageren. Ik wilde vooral benadrukken dat het niet de laatste kans, maar vooral een nieuwe kans kan zijn voor het culturele leven in Almere. De huidige situatie vraagt om een herziening. Een krimpend financieel klimaat vraagt om nieuwe visies, met nieuwe keuzes. Maar met de presentatie van de Hectare Cultuur werd geen nieuwe visie gepresenteerd, maar een vastgoed- en geldprobleem gemaskeerd. Die mening gaf ik, met de aanvulling dat leiderschap met lef bij deze nieuwe kans onontbeerlijk is.

Waren de kaders rondom de stellingen wel strikt genoeg? Men kon redelijk veilig zijn meningen ventileren en ik miste de overtuiging om te overtuigen.

Overtuigingskracht groeit door debat, begrip groeit door dialoog. Beide zijn nodig voor een sterk debat. Dat had beter gekund, zeker ook van mijn kant.

De politici zijn niet van mening veranderd en ook nu bleek weer glashard dat men niet op de hoogte is van bijvoorbeeld het definitieve einde van het bestaan van Museum de Paviljoens. Hoe kan dat toch?

Met elkaar waren we het duidelijk wel eens dat de Gemeente veel meer een partner moet willen zijn om cultuur en cultuureducatie tot een succes te maken. En dat er geld kan worden ‘verdiend’ door ambtelijke lagen weg te snijden. Misschien kunnen we dat bij een volgende bijeenkomst, met gemeente ook aan tafel, onderzoeken, vaststellen en borgen.

Al met al een mager debat; ik geef graag cijfers en kom uit op zesje. Wilt u reageren op een van de vier stellingen? Aarzel niet en klim in de pen. Ik ben erg benieuwd naar uw mening.

Wat me opvalt, is dat zich veel gegadigden meldden om te pitchen. ZZP-ers met een cultuurachtergrond, nieuwe collectieven vanuit culturele instanties, onbekende spelers in het veld en anderen. Ze hengelen allemaal naar de kans op het geld om de functie te kunnen vervullen.

De taak om de pitches te beoordelen lag bij de verantwoordelijk ambtenaar van de gemeente, geassisteerd door zijn medewerkers. Een zware taak, want het betreft de culturele toekomst van ca. 80.000 jonge kinderen in de stad.

Deze ambtenaar stond vrijdag dus voor een schier onmogelijke taak. Ik kan me niet voorstellen dat er iemand in zijn schoenen wil staan. Want in Almere is een uitermate moeilijke situatie ontstaan, omdat het stadsbestuur nog heel weinig geld te vergeven heeft aan kunst,  cultuur en cultuureducatie; niet alleen de Kunstlinie moest daarom reorganiseren, maar ook alle andere culturele instellingen.

Voor de Almeerse kinderen was de Kunstlinie heel belangrijk. Deze instelling vervulde een schakel tussen de prachtigste kunstprogramma’s en de scholen. Kinderen maakten op die manier, met veel plezier, kennis met beeldende kunst, architectuur, muziek, dans en toneel en ze leerden er nog veel van ook. Ineens zag het er naar uit, dat de schoolkinderen in het nieuwe schooljaar dat mooie cultuuraanbod van de Kunstlinie zouden moeten missen.

Het stadsbestuur gaat er namelijk van uit, dat het werk van de Kunstlinie veel goedkoper kan met de benoeming van een ‘cultuurmakelaar’. Een soort vertegenwoordiger van alle culturele instellingen, die met een portefeuille vol cultuuraanbod langs de scholen gaat en de meester of juf op school gaat vertellen wat goed zouden kunnen aansluiten bij hun eigen schoolprogramma.

Op het moment dat het stadsbestuur met die gedachte op de proppen kwam, waren de poppen aan het dansen. Collega’s binnen de Kunstlinie werden ineens elkaars concurrenten. In het hechte team sloeg de argwaan toe. Er kwamen splintergroepjes die zélf de rol van coördinator/makelaar wilden vervullen.

Op vrijdag 26 april 2013 was de grote dag…  de ambtenaar kreeg pitches voorgeschoteld van alle gegadigden en hij moet vervolgens de gordiaanse knoop doorhakken.

Alle partijen hebben gepitcht. Waarschijnlijk deed de één zich nog beter voor dan de ander. Maar… zal het beste plan wel worden gekozen? Zal de handigste performer winnen? Is er goed genoeg nagedacht? Is de kwaliteit wel gewaarborgd? Is de overgang wel goed geregeld? Is er goed genoeg nagedacht over de subsidiekaders? Is er nagedacht over een onafhankelijke vertegenwoordiger die namens de gemeente die kaders zou kunnen bewaken? Uiteindelijk zal het toch om de kwaliteit van de cultuureducatie gaan, nietwaar?

Stel dat er inmiddels, door het onaangename schuren langs elkaar, een klimaat van wantrouwen is ontstaan? Zou daardoor het welig tieren van het plantje dat cultuur heet, teniet gedaan kunnen worden? Zouden de instanties en personen die er toe doen nog wel van harte kunnen samenwerken aan de prachtprogramma’s voor de jeugd in Almere, of is inmiddels door onderlinge concurrentie een verziekt klimaat ontstaan, waardoor de kinderen, hun juffen en meesters het zélf allemaal maar moeten uitzoeken?

Ik wacht in spanning af of de arme ambtenaar een antwoord heeft weten te vinden van warme wijsheid. Zou jij in zijn schoenen willen staan? Ik niet!

Hoe het is afgelopen, daarover een volgende keer!

Staat de visie ontwikkeld door het college voor kwaliteit en welke waarde heeft die visie voor de inwoners van Almere?

Cultuureducatie

De Kunstlinie ‘old school’ behoort definitief tot het verleden. Kunstdocenten die daaraan waren verbonden zijn/worden ontslagen, het amateur-kunst-onderwijs verdwijnt naar de wijken. Geen muziek, keramiek, schilder, dans, toneel, of zanglessen meer voor jong of oud. Alle uitvoerende taken verdwijnen. Wat overblijft is een uitgedund team medewerkers op beleidsniveau, dat een nieuwe manier zoekt om k&c onderwijs op alle scholen te laten landen.

Cultuureducatie 2.0 zal dus vanuit de cultuurhectare georganiseerd moeten worden om te voorkomen dat we straks een generatie cultuurbarbaren in Almere hebben grootgebracht.

Kunstenaars & exposeren

In de cultuurhectare worden o.a. beeldende kunst en architectuur gepresenteerd, althans, dat is het plan. Hierbij bepaalt de artistiek directeur het thema. Welke kunstenaars en/of welke collecties worden ons voorgeschoteld? Dat is een interessant punt. Een eigen Almeerse collectie, behalve de kunst in de openbare ruimte, is er niet. Dus moet men haar toevlucht nemen tot bruiklenen. Het zal afwijkend zijn van het beleid van museum de Paviljoens. Er was landelijk zeer veel waardering voor haar programmering, maar die sloot onvoldoende aan bij het niveau en de smaak van de inwoners van Almere. De hoge bezoekersaantallen werden voor een groot deel gegenereerd door op woensdagmiddagen kinderactiviteiten te organiseren. Nu moeten bezoekers aangetrokken worden door de kwaliteit het programma, de inhoud, de verdieping en de verbreding, in combinatie met goede randprogrammering.

Een deel van het gebouw zou beschikbaar moeten worden gesteld om, in wisselende exposities, werk van Almeerse kunstenaars, jong en oud, te tonen. Met het liefst altijd ‘life’ uitleg door henzelf of door geïnspireerde gidsen. Op die manier wordt het verhaal van de kunstenaar verder verteld en zo krijgen bezoeker en kunstenaar de kans elkaar te leren kennen. Verbind er een uitdagend educatief programma aan en er zullen daadwerkelijk kinderen/jongeren naar de cultuurhectare komen.

Daarnaast pleit ik voor de toevoeging van een filmhuis, een literair café, een erfgoedmiddag-spreekuur, een flashdans dinsdag, een speakerscorner en een studentenavond in het gebouw; ruimte genoeg! Nodig zoveel mogelijk verschillende lagen van de bevolking uit om zich thuis te gaan voelen aan het water. Organiseer ’s zomers op het plein voordrachtwedstrijden en volksdansen. Kortom, laat de boel leven!

Dat is (deels) mijn visie!

“Parel in het stadscentrum is het gebouw De Kunstlinie. Het bestaat uit een één verdieping hoge doos van 100 bij 100 meter. Deze strekt zich vanaf de oever als een vlonder uit over het Weerwater. Uit dit grondvlak rijzen drie rechthoekige zaalvolumes op: één voor het Kunstencentrum en twee grotere voor de Schouwburg.”

Bron: Almere Architectuurgids, an architectural guide, Pharos UItgevers ISBN 978-90-79399-21-5, pagina 33. De Kunstlinie; Architect: SANAA, Tokyo, Japan, Kazuyo Sejima en Ryue Nishizaa

Maar er is meer:

Een reis langs honderd gezichten van honderdjarigen; de kracht van 100 x 100

Fotoboek 100 x 100.  In onze moderne cultuur is er niet zo veel belangstelling en waardering voor. Het oogt immers niet. Er heersen blijkbaar andere ideaal-beelden over schoonheid en betekenis. Op zoek naar eigen ziel, kracht, waardigheid en schoonheid. Het boek van fotograaf Truus Groen.

Grappig hoe oud en nieuw kunnen samenvallen in woorden als: ideaalbeelden over schoonheid en betekenis, ziel, kracht en waardigheid.

En dan verschijnt er in oktober 2012 een cultuurbrief, die inslaat als een bom. Museum de Paviljoens, De Kunstlinie als instituut voor amateur-kunst (beoefening) en architectuurcentrum Casla moeten zich opheffen om plaats te maken voor een nieuwe organisatie, waarin kunst op een ‘unieke’ wijze zal worden gepresenteerd, geproduceerd en geprogrammeerd. Alle heilige huisjes worden gesloopt, geen subsidies meer, geen eigen onderkomens, geen persoonlijke invulling meer van de diverse kunstdisciplines. De invulling zal vanaf 2013 worden bepaald door een onafhankelijk, artistiek leider. En daar zit hem de kneep. Wat krijgen we in Almere dan voorgeschoteld? Als alles wordt samengevoegd, hoe garandeer je dan kwaliteit? Is de smaak van Almere een eenheidsworst, met de bekende formule: veel voor weinig?  Is er binnen dit concept nog wel voldoende ruimte voor bijzondere, aparte, tapas, liflafjes en pittige snacks?  Wie schrijft de menukaart, wie staat er in de keuken en wie gaan er in de bediening? Ik ben een kritische Almeerse, die als een Johannes van Dam gaat keuren, proeven, reflecteren en probeer op die manier bij te dragen aan een bewuste houding ten opzichte van kunst en cultuur in Almere. Smakelijk lezen!