Hij maakt verschillende schetsen die hij uitwerkt in hotel ’s Lands Welvaren, dat nu is omgedoopt tot Café De Band. Hij was arm, had nauwelijks geld voor de reis, laat staan voor het verblijf. De toenmalige eigenaar van het hotel zette kunstenaars die zich geen warme maaltijd konden veroorloven dikwijls een (gratis) warme hap voor. De gastvrouw zorgde ervoor dat iedereen zich thuis voelde.

Omdat Picasso, klein van stuk, moeite had om op standaard stoelen, met leuningen, zijn schetsen uit te werken, zette de hotelier, speciaal voor hem een exemplaar zonder leuningen klaar. Ik zie het voor me: Picasso met bungelende voeten boven de grond, in het atelier, zoekend naar armslag!

Het ideale dagje uit dient zich aan: op naar Alkmaar, de kaasmarkt, om dan in het stedelijk museum drie Hollandse meiden, het schetsboek én het stoeltje van de meester te bewonderen. Niet verder weg dan een uurtje rijden. Tot 28 augustus. Voila!

Intrigerend is het nagebouwde atelier; perfectionistische Jongstra ontwierp het concept van de werkplaats waar je kruiden, recepten, wol en planten in een weckpot op ‘sterk water’ ziet staan. Met haar jarenlange onderzoek en plantenkennis tovert ze de zon tevoorschijn en laat hemelsblauwe kleuren op ons neerdalen.

Wol en hortentia

De zon in wol m.b.v. uienschillen

Tijd om 100 jaar te slapen heeft Doornroosje niet;  ze besteedt veel tijd aan het proces van (eigen) schaap naar natuurlijk gekleurd eindproduct. Haar ster stijgt en de internationale kunstwereld verschaft haar steeds meer opdrachten.
Ze brak door met kostuumontwerpen voor Star Wars (1997). Nu liggen haar kleden op de bank bij Hollywood filmsterren en verzachten haar wandbekledingen muren opgetrokken door sterarchitecten.

Gelukkig is ze trouw aan haar roots en kunnen we, als deze expositie januari 2017 voorbij is, haar vaste installatie Fries Landschap (2009) in de ontvangstruimte in dit museum blijven bewonderen.

In mijn lezing over het kerstverhaal en hoe dit in de loop der jaren in de beeldende kunst wordt afgebeeld, komt een passage voor waarin twee vroedvrouwen hun opwachting maken. De aanwezigheid van deze vroedvrouwen is een ‘apocrief’ verhaal, uit het proto evangelie van Jacobus. Apocrief en dus niet door de kerk goedgekeurd.

Maar interessant is het zeker en deze menselijke kant van het verhaal zal de mens in de Middeleeuwen tot steun in het geloof zijn geweest.

Wij weten niet beter of Maria krijgt haar kind terwijl zij alleen in de stal is met uitzondering van de os en ezel. Dit tafereel is gebaseerd op een visioen van de Zweedse Birgitta van Zweden. Haar visioen vertelt waar Jozef was op het moment suprȇme, waar we in Lukas en Mattheus vergeefs naar zoeken. Hij keert terug in de stal met een kaars in zijn handen én vroedvrouw Zelomi, die het mirakel direct begrijpt. In haar kielzog Salome, die haar woorden (dat Maria onbevlekt heeft ontvangen en gebaard) niet kan geloven. Zij wil deze wonderbaarlijke maagd zelf onderzoeken. Wanneer zij daartoe aanstalten maakt, verschroeit/verlamt haar hand.

En kijk hoe Campin dit heeft uitgebeeld: de hand van Salome hangt krachteloos naar beneden. In de banderol die de engel (boven Jozef) vasthoudt, wordt Salome aangespoord om om vergeving te vragen. Haar hand geneest als zij Jezus aanraakt.

Robert Campin (1380-1444) heeft op dit paneel alle ingrediënten van het kerstverhaal verwerkt: Maria en de oude Jozef, Jezus, os en ezel, herders, engelen en de twee vroedvrouwen. Zijn stijl is verwant aan die van de gebroeders van Eyck. Door zijn vakkundig gebruik van olieverf ontstond een kleurrijke voorstelling met een realistisch aandoend Vlaams landschap.

Dank voor dit mooie verhaal, Robert!

Ook bij de aanbidding van Maerten van Heemskerck (ca. 1540) zijn de vroedvrouwen aanwezig. En zie wat een sterkte armen ze hebben!

Vorige week werd ik op aangename wijze verrast door kunst- en modehistorius Nienke van Hijum die in haar lezing stelde dat mode een kunstvorm is. In haar presentatie zette ze deze bewering krachtig in en liet ze zien dat beeldende kunst meer omvat dan architectuur, schilderij of sculptuur. Mode kan ook een autonome kunstvorm zijn! Het model wordt letterlijk en figuurlijk de drager van de nieuwste kunstvorm ‘Fashionart’.

In een sterk schommelend kunstlandschap doen couturiers steeds meer moeite om de afstand tussen mode en beeldende kunst te overbruggen. Modeshows krijgen steeds meer het karakter van een happening en ze pakken groots uit met show en spektakel; een achtbaan of douches op de catwalk, ronkende motoren die af en aan rijden, niets is te gek. Van de modellen wordt veel gevraagd: de scharminkeltjes lopen in bijzondere constructies en verworden tot levende kunstwerken. 

Viktor en Rolf bedienen zich in hun herfst/winter collectie 2015 van stoffen met prints van schilderijen in combinatie met schilderijlijsten. Ze maken draagbare schilderijen. Als het model aan het einde van de runway is, wordt het model uit haar creatie geholpen en krijgt het werk een plek aan de muur. 

In het jaar dat in het teken van het 125ste sterfjaar van Vincent van Gogh staat, gaat het ontwerpduo nog een stapje verder. In samenwerking met Vlisco werden stoffen ontworpen, met bloemen als basispatroon. De kleuren van de stoffen zijn geënt op het Zuid-Franse kleurenpalet van Vincent; felle gele, blauwe en groene kleuren aangevuld met 3D bloemen. En zo worden de modellen de incorporaties van de schilderijen, compleet met strohoeden. Zijn ze paradijselijke vogelverschrikkers geworden of zonnenbloemen? Zwaar, over de top, natuurlijk, maar een geweldig statement en eerbetoon.

Viktor en Rolf, Van Gogh, 2014

In 2013 maakte ik een presentatie waarin de sublieme schoonheid van afval centraal stond. In dat opzicht kent de creativiteit van ontwerper Martin Margiela (1957) geen grenzen: een jurkje van haarkammetjes en een topje van verweesde handschoenen. Bijzonder is een jasje vervaardigd van de plastic stengeltjes waarmee een prijskaartje aan een kledingstuk wordt bevestigd en dat toont als een zacht bontje: geniaal.

Ik vermoedde het eigenlijk al, maar nu weet ik het zeker: mode en beeldende kunst zijn familie!

Maison Martin Margiela

Rembrandt

The joke of the year, of beter le canard de la semaine. Jet praat met Franse tongval en zet het kabinet buitenspel. Politiek verantwoordelijk voor de eeuwigdurende reis van Oopjen en haar echtgenoot, tussen Louvre en het Rijks. Heen en weer, heen en weer!

Niet met de vermaledijde TGV, maar met de professional op het het gebied van kunsttransporten: Gerlach. In hun naam klinkt de soap het duidelijkst door: Ger-Lach. Smuikend, glimlachend of schaterend. 160 miljoen!

Rembrandt draait zich om in zijn graf.

Illustratie van Joost Hölscher

De initiatiefnemers vinden het inspirerend als mensen volop in het leven staan en kleurrijk ouder worden. Voor hen, deze paradijsvogels, bieden zij een dagelijkse portie online inspiratie. Geen zware kost, maar wel een gezonde dosis diepgang voor degenen die het leven bij voorkeur met een korrel zout nemen.

U begrijpt waarom ik me daarmee kan associeren!

Mijn laatste bijlage gaat over het roerige liefdesleven van Picasso. Er is al veel over hem geschreven, maar dit verhaal kent u misschien (nog) niet. Veel leesplezier. Klik hier voor het verhaal.

Dit drijvende kunstwerk is gemaakt van verschillende schalen kunsthars en daarna geverfd in wit en verlopend roze. De verschillende schaaldelen ontvouwen zich en hebben een groene ondergrond, als basis, het blad van de lelie. Door de afstand van waaraf je het werk bekijkt, zie je niet onmiddellijk dat de delen afgietsels zijn van de rug van de kunstenaar. Een vondst die heel goed uitpakt. Het werk ‘ Waterlelie’ is gemaakt door Ingrid Slaa.

Ik verbind er twee andere werken aan: een werk van Matisse, Lezende vrouw, 1895 en de Baadster van J.A.D. Ingres uit 1808. In deze werken staan immers ook ruggen centraal, nu op doek. Die rugschilderijen zijn bijzonder en ze interesseren mij. Ze blijken in verschillende tijdsdelen voor te komen. Bij Ingres en Matisse zitten de modellen met de rug naar ons toe! Een ongehoorde houding in bijvoorbeeld de Gouden Eeuw en een breuk met de portrettraditie!

Het intieme werkje van de jonge Matisse toont ons zijn eerste grote liefde Camille, een boek lezend. Een braaf onderwerp, maar met een verrassende compositie.

Matisse, lezende vrouw, 1895

Ingres was in Rome toen hij geïnspireerd werd door de schoonheid van de meesters van de Renaissance, waar naakte vrouwen veelvuldig werden geschilderd. Deze schone baadster kan zo model staan voor onze hedendaagse wellness industrie, met de prachtige hammamdoek om haar hoofd, het bed waarop ze zich aanstonds zal neervlijen (voor een massage?) en de sfeer van ontspanning.
Hopelijk houdt de zomer nog even aan en kunnen we blijven genieten van de zon, vakantie, buitenpret en vrolijk gezelschap, maar niet met de rug naar elkaar toe!

Ingres, de baadster, 1808

Natuurlijk schrijf ik (het liefste) over kunst & cultuur, maar er zijn ook mooie bijdragen op het gebied van natuur, poezie, lifestyle en gezond genieten te lezen. En het beeldmateriaal is heel aansprekend.

Ga er maar eens kijken: www.paradijsvogelsmagazine.nl

De Franse schilder Henri Rousseau, tijdgenoot van Picasso, was één van de eerste die ik met groen associeerde. Zijn ‘droom’ uit 1910 is van een kinderlijke eenvoud en toch zo trefzeker en direct. Heldere kleuren, een vol doek en een fantasievolle afbeelding.

Dürer, graszode, 1503

Albrecht Dürer maakte in 1503 een aquarel getiteld ‘Graszode’. Hoe anders is dit werk: teer en fragiel wiegen de grashalmen in de lentebries. Een ogenschijnlijk willekeurig polletje aan het rand van het pad. Nadere studie leerde dat de pol is samengesteld uit verschillende grassen, en door Dürer in een eigenzinnige compositie werd samengesteld.

Patrick Blanc, Rue ‘d Aboukir, Parijs

En dan dit ‘kunstwerk’: Rue d’Aboukir in Parijs door Patrick Blanc. Een botanist wiens expertise het is gevels te vergroenen. Hij is dé kunstenaar als het gaat om verticaal tuinieren. Zijn gevels betoveren door detaillering in het grote groene vlak. Hierdoor lijkt onze buurt te veraangenamen. Hoe doet hij dat? Waar kan ik nog meer voorbeelden van deze tovenaar vinden en waaraan ontleent hij zijn inspiratie?

Daar kunt u meer over te weten komen op de Dag van de Architectuur, 20 juni, om 12:00 uur. Locatie: Schouwburg Almere. Klik hier voor meer informatie.

Mijn handen jeuken al maanden om deze uitdaging voor de nieuwe kunst & cultuur-organisatie in Almere aan te gaan (geduld is een schone zaak), laat staan dat je in bijvoorbeeld het Gemeentemuseum in Den Haag mag rond snuffelen. Dat is dan weer een buitenkansje voor mijn ‘broer’, Joost Zwagerman. Ik was nieuwsgierig.

Lilian, Greet en ik gingen op pad: Charley’s Angels met zeer uiteenlopende smaken, keken en vergeleken. En toen we weer buiten stonden zeiden we volmondig, dat het een goede keuze was geweest. Als ik na afloop een cijfer zou mogen geven, dan rolde er een dikke voldoende uit. Mijn liefde voor de Middeleeuwen is bekoeld en laaide ook nu niet weer op en met de keuzes van Jasper Krabbe weet ik me vaker geen raad.
Maar Nico, Jan, Halina maar vooral Marc-Marie en Joost maakten alles goed. En hoe geniaal is Nico: “Ik vond wat gevonden wilde worden”. Serendipiteit als toverwoord: prachtig!

Het meest bijzondere was het besef dat Joost en ik ook hier weer een zelfde soort smaak hebben, ‘familie’ van elkaar zijn. Het kan toch geen toeval zijn dat hij een topstuk van de door mij zo bewonderde Dick Ket kiest, waar ik mijn afstudeerscriptie over schreef? De prachtige verstiling, het Cézanniaanse perspectief, de detaillering van de objecten: pure schoonheid. Gecombineerd met ‘nap met eitjes’, verrassende ‘haas’ van Piet M. en de roerloze roeken, onweerstaanbaar. Kwetsbaarheid en kwaliteit. De apotheose in zaal 1 in plaats van 10.

En nu met volle kracht vooruit, Schouwburg Almere!

Floris Verster, twee dode roeken