Met de stoelen in carré-opstelling en de sprekers voorzien van aangeplakte versterkers, betraden zij één voor één, als professionele musicalsterren de arena. Om op gelijke voet met het publiek te staan acteerde men op de kale vloer; geen afstand, dicht bij en vooral ‘gezellig’ moest het zijn. Ze kwamen alledrie aan het woord, de portefeuillehouder, de scheidende, en toekomstige directeur. De wethouder hield het kort, de interim struikelde over zijn woorden en verschool zich achter talloze ambities, geprojecteerd op een groot scherm en de nieuwe man droeg zijn prozaïsche, niet omlijnde visie voor in 8,14 minuten.

De discussie wilde niet echt vlotten, ondanks de inspanningen van Raymann. Ik hoorde een opsomming van wat Jeroen wenst (Guggenheim Almere), hoe het uitgevoerd zou kunnen worden (Jan: breed en diep) en een verzoek tot huurverlaging voor jazz bandjes. Een Rembrandt in Almere dan misschien?

Ging het nog ergens over? Werd er een visie gepresenteerd? Wat was naast de geijkte doelen als commerciële activiteiten (logisch) en de creatie van ontmoeting-, en belevingsplekken de echte stip aan de horizon? Welke culturele visie, welke profetie werd ons voorgeschoteld? Niets! Althans, ik heb het niet gehoord (misschien moesten mijn oren nog terug ‘ploppen’?). Het publiek maakte zich zorgen over de schrale bezetting van Een Hectare Cultuur, oh nee SAMAEA, geen Suburbia of Bonte Hond, vooralsnog geen ‘go’ voor implementatie van Casla en de komst van INTI(?)

Het meest vermakelijk en in zijn toon eerlijk was het (gecensureerde!) filmpje van Theatergroep Ongeremd. Men interviewde doorsnee Almeerders over Een Hectare Cultuur. “Wat? Een Hectare Cultuur? Nooit van gehoord? Nee, nooit van gehoord”. Zij waren verfrissend, objectief, humorvol, origineel, recht door zee, hip en trendy. En het gaf nog een redelijk representatief (niet positief) beeld ook. Misschien moet Jeroen met die jongens gaan praten. Ik ben er weer even helemaal klaar mee: “Wat denk je zelf?”, alsof je bij de dokter zit. 

Kunst en cultuur moeten in Almere weer een plek krijgen bij iedereen in de huiskamer en bij de kinderen en op school.

Maar waarom loopt het proces naar een breed gedragen HaC dan zo stroef en waarom begrijp ik niet waarom? Ja, ik ben verontwaardigd en boos, want het proces duurt nu al meer dan een jaar en er is nog geen vierkante meter cultuur op de hectare gerealiseerd, laat staan een hectare. Organisaties en hun personeel weten niet waar ze aan toe zijn. Er wordt (nog) niets opgebouwd, kennis en expertise (dreigen te) verdwijnen. Wat is het gezicht van kunst en cultuur in Almere?

Kunst en cultuur zijn behalve balsem voor de ziel ook de smeerolie voor de samenleving; het verbindt mensen. EN het is ook belangrijk voor de welvaart van de stad. Kunst en cultuur werken wel degelijk als vliegwiel voor de economie. Ook dat heeft onze stad nodig. Dan sla je niet een, maar twee vliegen in een klap.

De politiek laat het in mijn ogen afweten. De besluitvorming is tergend langzaam. Het Stadhuis moet duidelijkheid verschaffen, maar komt vast te zitten in het drijfzand vol bijzaken. Ik verlang naar duidelijkheid. Hoe lang gaat dit proces nog duren?

Nu speel ik met de gedachte een actie op touw te zetten met als titel: De Dwaze Moeders van Almere willen kunst en cultuur. Ik weet wat ik wil en wat ik belangrijk vind; cultuureducatie moet een vast programmaonderdeel zijn op de basisschool en de mensen in Almere hebben recht op spraakmakende tentoonstellingen, uitdagende voorstellingen en een gezonde dosis Street Art. En volgens mij zijn er heel veel mensen in de stad die er hetzelfde over denken.

Als ik al die ‘dwaze moeders’ kan vinden en mobiliseren? Als ik een oproep zou doen en samen met hen, kunstdocenten, zusters en broeders kunstenaars actie ga voeren? Kom vooruit, ik nodig Joost Zwagerman en Henk van Os ook uit en natuurlijk krijg ik de steun van de burgemeester, die haar kleinkinderen ook veelzijdig onderwijs gunt; dan kan er een mooie beweging ontstaan. Een kunstwave!

Maar ik durf niet. Ik moet op mijn woorden letten. Ze wegen op een weegschaaltje. Geen onherstelbare schade aanrichten. Aan mijn toekomst denken. Positief zijn en proberen ‘om te denken’. Denken in mogelijkheden in plaats van onmogelijkheden.

Zwijgen is voor een inspirator als het onthouden van klei aan een beeldhouwer, of het afnemen van de pen van de schrijver.

Dus als u binnenkort een vrouw op het Stadhuisplein ziet, met een wit hoofddoekje om, dan ben ik het. Draaiend aan het wiel van de mobilisatie van Almere. Kunst in beweging! Komt u ook?

Stralende kleuren van structurele ontwerpen, mooie foto’s van interieurs, een huisorgel in een boerderij en op millimeterpapier uitgewerkte stedenbouwkundige plannen geven een goede impressie van de kwaliteit en de omvang van het werk van Boon.

Helaas is er niet heel veel van gerealiseerd. Daarom is hij niet bij een grote groep mensen bekend geworden. Hans Ibelings heeft dit gat gedicht door over hem een boek te schrijven.

De tentoonstelling werd geopend door dé bekendste structuralist onder de Nederlandse architecten, Herman Herzberger. In de openingsspeech verhaalt Herzberger over de momenten dat hij met Boon te maken had. De periode dat zij, Herzberger, Bakema, Aldo van Eyck en Boon de redactie vormden van het blad Forum. Dat er onderling veel gediscussieerd werd, vaak om niets, of over onbenullige zaken. Dat Boon een onaardige, norse man was, die mensen van zich afduwde en die volgens Herzberger zijn hele leven in de schaduw heeft gestaan van Aldo van Eyck. Misschien kwam daar die onaardigheid wel vandaan; heel frusterend geen waardering te krijgen voor je werk, niet gezien of gehoord te worden. Ook Herzberger realiseert zich bij de opening dat deze houding er mede de oorzaak van kan zijn geweest dat Boon daarom werd gemeden, en daarom weinig opdrachten heeft binnengehaald. En dat is heel erg, want zegt Herzberger: “Boon was een goede architect. Hij was een hele goede architect en dat zie ik nog duidelijker geïllustreerd in deze tentoonstelling”. Mooie woorden van de man, die toegeeft dat hij Boon niet genoeg waardering heeft gegeven bij leven, maar dit nu graag goedmaakt, op deze laatste zaterdag van augustus 2013.

H.Herzberger in ACEC

Respect voor woorden van excuus, voor waardering, al is het postuum. Fouten maken we allemaal, maar fouten toegeven, dat is stoer.

En de link met de Hectare Cultuur? Dingen die goed zijn benoemen, dingen die niet goed zijn ook. Wanneer weten we in Almere waar we aan toe zijn? Konden we maar even in de toekomst kijken en de openingsspeech horen…

In 2003 lastte Ai Weiwei 42 fietsframes op- en aan elkaar. Nu staat deze carrousel in de Kunst Kapel aan de Prinses Irenestraat 19 in Amsterdam. In het midden van de verder lege ruimte, onder het ronde dakraam waar het licht rijkelijk door naar binnen stroomt, staan de glimmende fietsen. Ik loop om de installatie heen en bewonder de vondst, de fiets als symbool voor de Chinese samenleving. De fietsen zijn gedeeltelijk stuurloos, hebben geen trappers, geen rem. Wat bedoelt hij daarmee? Wat wil hij ermee zeggen? Hoe moet ik dit zien? Projecteert Ai Weiwei zijn persoonlijke omstandigheden in het kunstwerk, hij, die zichzelf ziet als de luis in de pels van de Chinese regering? Al filosoferend verlaat ik de expositieruimte en als ik het gangetje uitloop, hoor ik die stem. Het is de stem van Henk van Os. Ik draai me om en loop terug. “Ja, dat is hem”, zeg ik tegen Ger, en vervolg: “Dat is mijn vader. Je weet wel, mijn adoptie vader. Samen met Pierre Janssen, mijn opa en stiefbroer Joost Zwagerman, vormen zij mijn adoptie familie”. Van Os antwoordt: “Dat is een mooie keuze”, en zo raken we aan de praat.

Henk van Os en ik

Hij leidt die middag vrienden rond en ik complimenteer hem met de keuze voor dit werk en de keuze van de locatie. De carrousel past zo mooi in die ronde ruimte. Van Os vertelt dat hier vroeger een altaar stond; het is de voormalige kapel van het Sint Nicolaas Lyceum. Hierdoor krijgt het werk nog meer lading. We halen herinneringen op aan de exposities van Ai Weiwei in Groningen en Tilburg. We vinden allebei de titel briljant is; Forever, aangebracht op het frame. En dan onthult hij dat hij nog even, heel ondeugend, heeft overwogen Forever in het fietstunneltje van het Rijksmuseum te plaatsen. Dat zou ook een geniale locatie zijn geweest, de kluwen fietsen als symbool voor het eindeloze proces van de ‘eenzame fietser’, dat tot zo veel oponthoud en frustratie heeft geleid bij de renovatie van het Rijks.

De keuze van Van Os voor dit werk en voor deze kunstenaar, die in mijn top 3 staat, lijkt de band die ik tussen ons ervaar, te bevestigen.

Wat zou er gebeuren als we allemaal onze fiets één dag zouden stallen voor de deuren van de Hectare Cultuur? 

Niet geheel verwonderlijk is daar de figuur van Maria (1), die op veel kruispunten een plekje krijgt in korte, vierkante zuiltjes, waar dikwijls nog andere afbeeldingen op te zien zijn. Maria wordt vaak wordt geflankeerd door een plaatselijke heilige, St. Nicolaus en/of St. Christoffel, de beschermer van de reiziger(s).

Maria onderweg

Het gebied van Passau tot Wenen, ons traject, is rijkelijk bezaaid met kloosters,  kathedralen maar ook met minikerkjes, waar, niks ontkerkelijking, Maria (2) nog steeds een belangrijke rol speelt, ondanks dat de vrolijke, manlijke begroeting ‘Gruss Gott’ ons voortdurend ten deel valt.

De Donauradweg voerde ons langs het piepkleine dorpje Willendorf. Dit dorpje ligt op de linker oever van de Donau en behoort tot de gemeente Aggsbach. De Venus van Willendorf is een beeldje van 11,1 cm dat in 1908 door de archeoloog Josef Szombathy op een paleolithische vindplaats bij Willendorf werd opgegraven en dateert tussen 24.000 en 22.000 v. Chr. Het werd gemaakt in het hoog-Paleolithicum en gesneden uit een kalksteen die niet in dit gebied te vinden is. Het is gekleurd met rode oker. Er is zeer weinig bekend over de oorsprong, hoe het gemaakt is, of over de culturele betekenis. Het beeldje is geen realistisch portret van een vrouw, maar een idealisering van ‘het vrouweijke’. De vrouwelijke geslachtskenmerken zijn als vruchtbaarheidssymbolen overdreven weergegeven, zoals de volle borsten, dikke buik, venusheuvel, dijen en billen. Er wordt gesuggereerd dat een hoogzwangere vrouw is afgebeeld. In Willendorf is een klein museum aan haar gewijd (het origineel bevindt zich in het Natuurhistorisch Museum te Wenen) en de vindplaats is een soort bedevaartsoord geworden. Op deze heilige plek staat een replica (3) van ca. een meter hoog, op een sokkel en omgeven door kaarsen om de moeder der moeders te eren.

Na Willendorf beklommen we een heuse berg die leidde naar het plaatsje met de lieflijke naam Maria Gugging, een van de buitenwijken van Wenen. In de late jaren ’50 stimuleerde dr. Leo Navratil (1921-2006) de cliënten van Maria Gugging’s  psychiatrische kliniek te tekenen en te schilderingen om het diagnostiseren te ondersteunen. Zijn cliënten bleken dikwijls talentvol, authentiek en origineel, hetgeen bevestigd werd door Jean Dubuffet, de bekende Franse kunstenaar die de term Art Brut, ook wel Outsider kunst lanceerde. Met de oprichting van het Haus der Künstler in 1981 werd een locatie geschapen, waar talentvolle cliënten mogen komen wonen en werken, met het uiteindelijke doel, (door middel van kunsttherapie) terug te keren in de maatschappij. Het exterieur van dit huis is een kunstwerk op zich, een canvas met uitbundige schilderingen uitgevoerd door de bewoners; een onuitputtelijk bron van vreugde en verbazing(4).

Haus der Kunstler

Naast het Haus der Künstler is tegenwoordig een cultureel centrum te vinden, een strak, wit, modern gebouw, het Art Brut Center. Het bestaat uit een museum, een galerie en een studio. Het museum toont werken van de Gugging kunstenaars, die een dialoog aangaan met andere kunstenaars. Hier werd ik getroffen door een andere vrouwelijke figuur(5); ook hier ligt nadruk op de geslachtsdelen; vertegenwoordigt zij de moederschoot, de veilige haven of het seksuele verlangen? De Venus van Willendorf en de afbeelding van de vrouw in het Art Brut Center zijn zusters, overduidelijk.

Thuis gekomen hoor ik dat onze moeder van Almere een mijlpaal viert; op 20 augustus 2013 is Annemarie Jorritsma 10 jaar burgemeester. Proficiat!

Hoe kunnen we ‘de boel’ succesvol re-organiseren? Hoe pakken we de hardware aan? Met andere woorden, hoe kunnen we bouwkundige tekorten (klimaatbeheersing, toegankelijkheid rondom, beveiliging) effectief en efficient oplossen? Wat gaat dat kosten?

En dan de software: interessant is de vraag naar het profiel van de man/vrouw met artistieke stuwkracht die de nieuwe richting inhoudelijk gaat bestieren. Die het belang ziet om ook de locale (professioneel- en amateur)kunstenaar een plek te gunnen, die alle disciplines verbindt en de noodzaak van de cultuureducatie smoel weet te geven binnen de nieuwe organisatie. Wat gaat dat kosten?

Verder wens ik dat de Gemeente Almere niet de kant opgaat van Rotterdam en de Hectare Cultuur ziet zoals de Rotterdamse D66-wethouder Corrie Louwes het culturele Stadsinitiatief: “Het is een experiment om initiatieven en energie in de stad aan te boren, en het is een nieuwe manier van werken voor de gemeente. De Rotterdammers zijn aan zet, de overheid doet een stap terug en faciliteert de innovatieve en creatieve plannen van de bewoners van de stad.” (www.nrc.nl/heijne/2013/06/16/dode-mus/): Vervang het woordje stad door Almere en Rotterdammers door Almeerders. Het lijkt te gemakkelijk om eerst alles af te breken en te verschralen om vervolgens de verantwoordelijkheid bij de burgers neer te leggen.

Almeerders met hart voor kunst en cultuur zijn zich al aan het (her)groeperen: er worden plannen gesmeed en nieuwe verbonden gesloten. Er gloort een sprankje hoop aan de horizon.

Dit debat moet tonen hoeveel veerkracht er op het gebied van kunst en cultuur in Almere zit; men moet zich herbezinnen en de kansen pakken die er altijd zullen komen. Zijn daar speciale competenties (heerlijk woord in onze branche) voor nodig? Met gezond verstand kom je een heel eind; of om met een van mijn helden te spreken: ART IS A GUARANTY FOR SANITY (Louise Bourgeois).

Ten tijde van het DebatCafé in de Nieuwe Bibliotheek van Almere, Cultuur in Almere – Kan dat wel? op woensdagavond 8 mei spookte het rapport rond als een (on)heilbrengend geschrift. Een rapport dat bij de een warme gevoelens opriep en dat node werd gemist als basisdocument waarop de culturele toekomst van Almere wordt gebaseerd. Die behoefte wordt nu bevredigd. U kunt het nu zelf inzien door op onderstaande link te klikken: een 2,8 mb zwaar document, met als finale datum 17 mei (!) Dus na het debat is er nog aan gesleuteld.

»» Rapport Hectare Cultuur, verkenning van de mogelijkheden (PDF)

Vandaag werd het rapport al met de pers besproken; voornamelijk financiën komen aan bod. Volgens Van Mil moet er geld bij: het rapport stelde aanvankelijk dat er 3,5 ton nodig is, maar dat er met 2 ton extra ook een fraaie, maar schrale Hectare Cultuur valt op te tuigen. Van Mil geeft een kort interview op de Esplanade en licht zijn standpunt toe. Zie het bericht hierover op omroep Flevoland.

Ik ben huiverig: wat is er overgebleven van de toezegging om een go/no go moment in te lassen voordat het plan wordt goedgekeurd? Worden we in het ootje genomen met een omweg, waardoor er in september meteen kan worden doorgepakt? Zijn alle obstakels overwonnen? Hoe zitten alle partijen erin? Hoe wendbaar is iedereen? Is de datum donderdag de 13e een veeg teken?

Wilt u weten hoe het afloopt? Ga dan naar de politieke markt aanstaande donderdag (Blauwe Zaal, 20 uur) en leg uw oor te luister. Bereid u voor met de informatie op de pagina van de gemeente: https://almere.notudoc.nl/cgi-bin/meeting.cgi/action=view/id=1209 en klik op de paperclip.

Gaat de doos van Pandora open?

Soms ben je overtuigd van je eigen waarheid, maar zie je ook waarde in argumenten van anderen. En wat dan?

Er is dus over cultuur in Almere gepraat; heeft het wat opgeleverd? Woensdagavond 8 mei vond het DebatCafé plaats in de Nieuwe Bibliotheek van Almere, met de titel: Cultuur in Almere – Kan dat wel?

In het panel directeuren Macha Roesink en Ronald Venrooy, auteur Jaap Jan Berg en drie politici Frits Huis, Willy-Anne van der Heijden, Jonathan de Jong en ondergetekende.

De stellingen waren interessant:

1. De Hectare Cultuur is de laatste kans op een goed cultureel leven in Almere.
2. De ontwikkelingen rondom de Kunstlinie maken duidelijk dat de gemeente zich moet bezinnen op haar rol.
3. Een gemeente die zich vooral richt op 2030, struikelt over de culturele vraagstukken van vandaag.
4. De cultuureducatie in Almere moet geborgd worden binnen de bestaande instellingen.

De eerste, niet onbelangrijke vraag uit het publiek: ‘Wat is cultuur?’, werd doorgeschoven naar een toekomstig debat.

De aanwezigen in de zaal waren veelal betrokken bij een van de culturele instellingen van Almere en een enkele kunstenaar. Zij konden mee in de klaagzang over het gevoerde beleid. Maar levert dat nieuwe inzichten op? Weten we nu welke weg we in moeten slaan?

Gênant, of op z’n minst onsportief, was de afwezigheid van vertegenwoordigers van de gemeente; dialoog is noodzakelijk. Omdat sommige aanwezigen al wel op de hoogte waren van de inhoud van het Rapport Van Mil, en dit niet wilden, maar ook niet mochten delen, ontstond aanvankelijk een wat vijandige sfeer. Gelukkig ebde dat na verloop van tijd weg.

Mij was gevraagd op stelling 1 te reageren. Ik wilde vooral benadrukken dat het niet de laatste kans, maar vooral een nieuwe kans kan zijn voor het culturele leven in Almere. De huidige situatie vraagt om een herziening. Een krimpend financieel klimaat vraagt om nieuwe visies, met nieuwe keuzes. Maar met de presentatie van de Hectare Cultuur werd geen nieuwe visie gepresenteerd, maar een vastgoed- en geldprobleem gemaskeerd. Die mening gaf ik, met de aanvulling dat leiderschap met lef bij deze nieuwe kans onontbeerlijk is.

Waren de kaders rondom de stellingen wel strikt genoeg? Men kon redelijk veilig zijn meningen ventileren en ik miste de overtuiging om te overtuigen.

Overtuigingskracht groeit door debat, begrip groeit door dialoog. Beide zijn nodig voor een sterk debat. Dat had beter gekund, zeker ook van mijn kant.

De politici zijn niet van mening veranderd en ook nu bleek weer glashard dat men niet op de hoogte is van bijvoorbeeld het definitieve einde van het bestaan van Museum de Paviljoens. Hoe kan dat toch?

Met elkaar waren we het duidelijk wel eens dat de Gemeente veel meer een partner moet willen zijn om cultuur en cultuureducatie tot een succes te maken. En dat er geld kan worden ‘verdiend’ door ambtelijke lagen weg te snijden. Misschien kunnen we dat bij een volgende bijeenkomst, met gemeente ook aan tafel, onderzoeken, vaststellen en borgen.

Al met al een mager debat; ik geef graag cijfers en kom uit op zesje. Wilt u reageren op een van de vier stellingen? Aarzel niet en klim in de pen. Ik ben erg benieuwd naar uw mening.

Wat me opvalt, is dat zich veel gegadigden meldden om te pitchen. ZZP-ers met een cultuurachtergrond, nieuwe collectieven vanuit culturele instanties, onbekende spelers in het veld en anderen. Ze hengelen allemaal naar de kans op het geld om de functie te kunnen vervullen.

De taak om de pitches te beoordelen lag bij de verantwoordelijk ambtenaar van de gemeente, geassisteerd door zijn medewerkers. Een zware taak, want het betreft de culturele toekomst van ca. 80.000 jonge kinderen in de stad.

Deze ambtenaar stond vrijdag dus voor een schier onmogelijke taak. Ik kan me niet voorstellen dat er iemand in zijn schoenen wil staan. Want in Almere is een uitermate moeilijke situatie ontstaan, omdat het stadsbestuur nog heel weinig geld te vergeven heeft aan kunst,  cultuur en cultuureducatie; niet alleen de Kunstlinie moest daarom reorganiseren, maar ook alle andere culturele instellingen.

Voor de Almeerse kinderen was de Kunstlinie heel belangrijk. Deze instelling vervulde een schakel tussen de prachtigste kunstprogramma’s en de scholen. Kinderen maakten op die manier, met veel plezier, kennis met beeldende kunst, architectuur, muziek, dans en toneel en ze leerden er nog veel van ook. Ineens zag het er naar uit, dat de schoolkinderen in het nieuwe schooljaar dat mooie cultuuraanbod van de Kunstlinie zouden moeten missen.

Het stadsbestuur gaat er namelijk van uit, dat het werk van de Kunstlinie veel goedkoper kan met de benoeming van een ‘cultuurmakelaar’. Een soort vertegenwoordiger van alle culturele instellingen, die met een portefeuille vol cultuuraanbod langs de scholen gaat en de meester of juf op school gaat vertellen wat goed zouden kunnen aansluiten bij hun eigen schoolprogramma.

Op het moment dat het stadsbestuur met die gedachte op de proppen kwam, waren de poppen aan het dansen. Collega’s binnen de Kunstlinie werden ineens elkaars concurrenten. In het hechte team sloeg de argwaan toe. Er kwamen splintergroepjes die zélf de rol van coördinator/makelaar wilden vervullen.

Op vrijdag 26 april 2013 was de grote dag…  de ambtenaar kreeg pitches voorgeschoteld van alle gegadigden en hij moet vervolgens de gordiaanse knoop doorhakken.

Alle partijen hebben gepitcht. Waarschijnlijk deed de één zich nog beter voor dan de ander. Maar… zal het beste plan wel worden gekozen? Zal de handigste performer winnen? Is er goed genoeg nagedacht? Is de kwaliteit wel gewaarborgd? Is de overgang wel goed geregeld? Is er goed genoeg nagedacht over de subsidiekaders? Is er nagedacht over een onafhankelijke vertegenwoordiger die namens de gemeente die kaders zou kunnen bewaken? Uiteindelijk zal het toch om de kwaliteit van de cultuureducatie gaan, nietwaar?

Stel dat er inmiddels, door het onaangename schuren langs elkaar, een klimaat van wantrouwen is ontstaan? Zou daardoor het welig tieren van het plantje dat cultuur heet, teniet gedaan kunnen worden? Zouden de instanties en personen die er toe doen nog wel van harte kunnen samenwerken aan de prachtprogramma’s voor de jeugd in Almere, of is inmiddels door onderlinge concurrentie een verziekt klimaat ontstaan, waardoor de kinderen, hun juffen en meesters het zélf allemaal maar moeten uitzoeken?

Ik wacht in spanning af of de arme ambtenaar een antwoord heeft weten te vinden van warme wijsheid. Zou jij in zijn schoenen willen staan? Ik niet!

Hoe het is afgelopen, daarover een volgende keer!

Langzaam schuifelen ze door de gang. Ze bevinden zich in het Musée Matisse, in Le Cateau Cambrésis, de geboorteplaats van de kleurentovenaar Henri Matisse. Hij schokte de wereld begin 20e eeuw met zijn kleurrijk palet. Hij creëerde bijna perspectiefloze, decoratieve interieurs, vrouwenportretten en veel natuur. Bloemen, vruchten, vogels, sterren in alle kleuren van de regenboog. De onbetwiste aanvoerder van ‘de wilden’, les fauves.

De docent, een jonge man van nog geen 30, neemt ze mee naar een groot werk: Fenêtre à Tahiti uit 1942; ze gaan op de grond zitten en in de dialoog die de docent met ze voert, komen ze erachter wát de kunstenaar heeft geschilderd. ‘Een uitzicht uit zijn kamer in Tahiti, met een balustrade op de voorgrond en een wapperend gordijn. Een decoratieve bloemenrand omsluiting het beeld en biedt zicht op een boot tussen groen aan de overzijde. Aan de bovenkant zien we rode bergen en rode wolken’. Volgens de docent zette de kunstenaar als laatste zijn naam op het werk: HM. De kinderen vullen het in: de H van:…Henri en de M van:…”Matiou” roept een jongetje, “comme moi!” Iedereen lacht. “Non, comme Matisse”, zegt de leuke meester.

Dan staan ze allemaal op en gaan naar een volgende zaal waar kleurrijke knipsels zijn opgehangen. Na de uitleg van de meester dat de zieke Matisse niet meer kon schilderen maar wel kon knippen, bekijken ze de vormen. Dan komen er knutsel-materialen te voorschijn. Geschilderde vellen papier, scharen en lijmstiften. De kinderen mogen nu ook grote bloemen of plantenbladen knippen. Ze zitten nog steeds op de grond in de zaal, tussen de kunstwerken en gaan aan de slag. Vervolgens worden de knipsels op een gekleurde ondergrond gelegd. Ze ontdekken dat de resten ook vormen opleveren; je hebt immers het positieve maar ook het negatieve beeld. De moeders en vrijwilligers knippen ijverig mee. Ze genieten van de kinderen en pikken ook nog een lesje kunstgeschiedenis mee. Iedereen geniet.

Als ik de suppoost vraag of er op vrijdag altijd zo veel schoolkinderen op bezoek komen, zegt ze, dat het bij hen altijd ‘kinderdag’ is. Zo ziet cultuureducatie eruit in het noorden van Frankrijk, 338 kilometer ten zuiden van Nederland. Iets om over na te denken.